Η Αττικοβοιωτία μετρά τις πληγές της μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές των πρώτων ημερών του Αυγούστου, οι οποίες άφησαν πίσω τους ένα τεράστιο οικολογικό, κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα. Τα δορυφορικά δεδομένα της ευρωπαϊκής υπηρεσίας Copernicus, σε συνδυασμό με την επιστημονική ανάλυση της ομάδας του meteo.gr / Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, αποτυπώνουν με ακρίβεια το μέγεθος της καταστροφής: περισσότερα από 144.000 στρέμματα γης παραδόθηκαν στις φλόγες μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ένα ευρύ πακέτο μέτρων κρατικής αρωγής για κατοίκους, επιχειρήσεις και αγρότες, ωστόσο η εμπειρία από προηγούμενες μεγάλες φυσικές καταστροφές δημιουργεί επιφυλάξεις ως προς το πόσο γρήγορα θα φτάσουν οι τελικές αποζημιώσεις στους δικαιούχους.
Η εικόνα της καταστροφής
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δορυφορικά στοιχεία:
- Η συνολική καμένη έκταση ανέρχεται σε 144.243 στρέμματα.
- Στη Βοιωτία, στις περιοχές Ξηρονομής και Δόμβραινας, κάηκαν περίπου 31.000 στρέμματα.
- Στη Δυτική Αττική, με επίκεντρο το Πόρτο Γερμενό, την Ψάθα και το Αλεποχώρι, η καταστροφή ξεπέρασε τα 113.200 στρέμματα.
Η νέα αυτή πυρκαγιά έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά αλυσίδα μεγάλων καταστροφών. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με τις ίδιες αναλύσεις, μέσα στην τελευταία δεκαετία έχει καεί περισσότερο από το 42% των δασικών εκτάσεων της Αττικής, δηλαδή πάνω από 510.000 στρέμματα.
Η κριτική για τη διαχείριση
Η εξέλιξη της πυρκαγιάς πυροδότησε έντονη πολιτική και κοινωνική συζήτηση γύρω από τη διαχείριση των δασικών πυρκαγιών. Μια ολόκληρη εβδομάδα η φωτιά προχωρούσε ανεξέλεγκτη χωρίς να μπορούν να την σταματήσουν.
Μεταξύ των βασικών σημείων κριτικής που διατυπώνονται είναι:
- η ανεπαρκής έμφαση στην πρόληψη, με περιορισμένες παρεμβάσεις σε καθαρισμούς δασών, συντήρηση αντιπυρικών ζωνών και δημιουργία υποδομών υδροληψίας,
- οι σημαντικές ελλείψεις προσωπικού τόσο στην Πυροσβεστική όσο και στις Δασικές Υπηρεσίες,
- η παλαιότητα μέρους του επιχειρησιακού εξοπλισμού,
- η πίεση που δέχθηκαν οι δυνάμεις πυρόσβεσης λόγω των πολλαπλών ταυτόχρονων μετώπων.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι, σύμφωνα με την ανάλυση των δορυφορικών χαρτών, περισσότερο από το 78% της φετινής πυρκαγιάς ακολούθησε σχεδόν την ίδια διαδρομή με τη μεγάλη φωτιά του 2009, γεγονός που αναζωπύρωσε τη συζήτηση για το κατά πόσο αξιοποιήθηκαν τα δεδομένα προηγούμενων καταστροφών στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Παράλληλα, η επιχείρηση κατάσβεσης σημαδεύτηκε και από τραγικά περιστατικά, όπως η σύγκρουση πυροσβεστικών ελικοπτέρων στην περιοχή της Ψάθας, αναδεικνύοντας τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες υπό τις οποίες επιχειρούν τα εναέρια μέσα.
Το πακέτο κρατικής αρωγής
Μετά από διυπουργική σύσκεψη υπό τον πρωθυπουργό στο Μέγαρο Μαξίμου, ανακοινώθηκε ολοκληρωμένο σχέδιο στήριξης των πυρόπληκτων περιοχών.
Κατοικίες
Για τις κατοικίες προβλέπεται:
- 100% κάλυψη του κόστους επισκευής ή ανακατασκευής τόσο για κύριες όσο και για δευτερεύουσες κατοικίες.
- Έκτακτη οικονομική ενίσχυση 600 ευρώ για τις πρώτες ανάγκες.
- Ενίσχυση έως 6.000 ευρώ για αντικατάσταση οικοσκευής, ανάλογα με τις ζημιές.
- Επιδότηση ενοικίου ή συγκατοίκησης από 300 έως 500 ευρώ τον μήνα για όσους οι κατοικίες χαρακτηριστούν ακατάλληλες.
Επιχειρήσεις
Για τις επιχειρήσεις προβλέπονται:
- επιχορήγηση ίση με το 70% της εκτιμηθείσας ζημιάς σε εξοπλισμό, εμπορεύματα και πρώτες ύλες,
- δυνατότητα αναστολής συμβάσεων εργασίας για τρεις μήνες με αποζημίωση ειδικού σκοπού 534 ευρώ μηνιαίως,
- επέκταση των μέτρων και στις επιχειρήσεις της Ψάθας και του Αλεποχωρίου.
Φορολογικές διευκολύνσεις
Οι πληγέντες αποκτούν:
- εξάμηνη αναστολή φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων,
- δυνατότητα ρύθμισης των οφειλών,
- δωδεκάμηνη αναστολή πλειστηριασμών και λοιπών πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης.
Αγροτικός τομέας
Ο ΕΛΓΑ ξεκινά άμεσα τις εκτιμήσεις για ζημιές σε:
- καλλιέργειες,
- ζωικό κεφάλαιο,
- κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις,
- φυτικό κεφάλαιο,
με στόχο την ταχεία καταβολή προκαταβολών.
Περιβάλλον και τοπική οικονομία
Μεταξύ των ειδικών παρεμβάσεων περιλαμβάνονται:
- η δημιουργία του “Porto Germeno Pass”, στα πρότυπα του Evia Pass, για την τόνωση του τοπικού τουρισμού,
- η έναρξη αντιδιαβρωτικών και αντιπλημμυρικών έργων από τα μέσα Σεπτεμβρίου,
- η κατάθεση νομοσχεδίου για πλήρη ψηφιοποίηση των διαδικασιών κρατικής αρωγής ώστε να περιοριστεί η γραφειοκρατία.
Το μεγάλο ερώτημα των αποζημιώσεων
Παρά τις ανακοινώσεις, πολλοί πληγέντες αντιμετωπίζουν τις εξαγγελίες με επιφυλακτικότητα.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι η πρώτη αρωγή μέσω της πλατφόρμας arogi.gov.gr καταβάλλεται σχετικά γρήγορα, συνήθως μέσα σε έναν έως τρεις μήνες, καλύπτοντας ένα πολύ μικρό μέρος των άμεσων αναγκών των πληγέντων.
Ωστόσο, η τελική αποζημίωση για κατοικίες, επιχειρήσεις, αγροτικές εκμεταλλεύσεις και υποδομές απαιτεί πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν:
- οι πλημμύρες Daniel και Elias, όπου οι τελικές εκκαθαρίσεις μεταφέρθηκαν αρκετά χρόνια μετά την καταστροφή,
- οι σεισμοί στο Αρκαλοχώρι και στη Σάμο, όπου η στεγαστική συνδρομή χρειάστηκε έως και τέσσερα χρόνια για να ολοκληρωθεί,
- οι πυρκαγιές της Βόρειας Εύβοιας, της Αττικής και του Έβρου, όπου αρκετοί επαγγελματίες και παραγωγοί εξακολουθούν να περιμένουν την πλήρη ολοκλήρωση των φακέλων τους.
Οι βασικές αιτίες των καθυστερήσεων παραμένουν οι ίδιες:
- υποστελέχωση των υπηρεσιών που πραγματοποιούν αυτοψίες,
- μεγάλος όγκος φακέλων,
- χρονοβόρες διασταυρώσεις μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών,
- ενστάσεις και διορθώσεις στοιχείων που παρατείνουν σημαντικά τη διαδικασία.
Ένα ακόμη πολύ σημαντικό στοιχείο είναι η επιβάρυνση των Δήμων που ουσιαστικά ανοίγουν μια νέα υπηρεσία με τεράστιο κόστος. Μια μεταβίβαση αρμοδιότητας που δεν προβλέπει ούτε μεταφορά πόρων, ούτε προσωπικό.
Το πραγματικό στοίχημα
Η νέα καταστροφή στην Αττικοβοιωτία αποτελεί ακόμη μία υπενθύμιση ότι η αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην κατάσβεση. Η ενίσχυση της πρόληψης, η συστηματική διαχείριση των δασών, η αξιοποίηση της εμπειρίας προηγούμενων πυρκαγιών και η ταχύτερη αποκατάσταση των πληγέντων αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις ώστε οι ίδιες περιοχές να μη βρεθούν ξανά αντιμέτωπες με αντίστοιχες καταστροφές τα επόμενα χρόνια.
Η αποτελεσματικότητα των εξαγγελθέντων μέτρων θα κριθεί τελικά όχι μόνο από το ύψος των ενισχύσεων, αλλά κυρίως από την ταχύτητα με την οποία θα φτάσουν σε όσους έχασαν σπίτια, επιχειρήσεις, περιουσίες και το φυσικό περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούσαν και εργάζονταν.
Εντωμεταξύ βρίσκεται σε διαβούλευση το Σχέδιο Νόμου με τίτλο “Νέο πλαίσιο μέτρων στεγαστικής αρωγής και λοιπών ενισχύσεων μετά από φυσικές καταστροφές, βελτίωση πλαισίου κρατικής αρωγής και ιδιωτικής ασφάλισης επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών – Τροποποιήσεις ν. 4797/2021 και ν. 5116/2024” που θα μείνει ανοιχτή μέχρι τις 10 Αυγούστου.
