Η μεγάλη πυρκαγιά που ξεκίνησε στη Βοιωτία και επεκτάθηκε στη Δυτική Αττική ανοίγει πλέον μια πολύ ευρύτερη συζήτηση για την ασφάλεια των ενεργειακών υποδομών μέσα και κοντά σε δασικές εκτάσεις. Την ώρα που διατάχθηκε πανελλαδική προκαταρκτική έρευνα για τις εγκαταστάσεις αιολικών πάρκων, σειρά περιστατικών, δικαστικών ερευνών και καταγγελιών Δήμων στρέφει παράλληλα την προσοχή στη συντήρηση του δικτύου ηλεκτροδότησης του ΔΕΔΔΗΕ.
Η συζήτηση δεν αφορά την αιολική ενέργεια ως τεχνολογία ούτε σημαίνει ότι κάθε πυρκαγιά κοντά σε ηλεκτρικό δίκτυο οφείλεται σε αυτό. Αφορά όμως ένα κρίσιμο ερώτημα πολιτικής προστασίας: ποιος ελέγχει, ποιος συντηρεί και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για ηλεκτρικές εγκαταστάσεις που μπορούν, όταν παρουσιάσουν αστοχία, να αποτελέσουν πηγή ανάφλεξης σε συνθήκες ακραίου κινδύνου πυρκαγιάς.
Πανελλαδική εισαγγελική έρευνα για τα αιολικά πάρκα
Η σημαντικότερη εξέλιξη είναι η εντολή για πανελλαδική προκαταρκτική έρευνα σχετικά με πιθανές παραβάσεις που συνδέονται με εγκαταστάσεις αιολικών σταθμών.
Σύμφωνα με την «Καθημερινή», η έρευνα διατάχθηκε από τον εισαγγελικό λειτουργό που εποπτεύει τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, σε συνεννόηση με την Εισαγγελία του Αρείου Πάγου. Η ΔΑΕΕ πρόκειται να ελέγξει αιολικά πάρκα σε όλη τη χώρα ως προς την ύπαρξη των προβλεπόμενων αδειών και τη συμμόρφωση με τις τεχνικές προδιαγραφές εγκατάστασης, λειτουργίας και συντήρησης.
Η έρευνα συνδέεται άμεσα με όσα προέκυψαν από τη διερεύνηση της μεγάλης πυρκαγιάς στη Βοιωτία, η οποία στη συνέχεια εξαπλώθηκε προς τη Δυτική Αττική.
Οι ανακριτικές αρχές εξετάζουν την εκδοχή ότι η φωτιά ξεκίνησε από ιδιωτικό ηλεκτρικό δίκτυο αιολικής εγκατάστασης, μέσω του οποίου μεταφερόταν η παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια. Τρία πρόσωπα έχουν ήδη οδηγηθεί ενώπιον των δικαστικών αρχών της Θήβας σε σχέση με την υπόθεση.
Η συγκεκριμένη διάκριση είναι κρίσιμη: από τα μέχρι στιγμής δημοσιευμένα στοιχεία δεν προκύπτει ότι πρόκειται για δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ, αλλά για ιδιωτικό δίκτυο που εξυπηρετούσε την αιολική εγκατάσταση.
Επομένως, δεν πρέπει να συγχέονται οι δύο υποθέσεις.
Υπάρχει όμως ένα κοινό στοιχείο: η ασφάλεια και η συντήρηση των ηλεκτρικών υποδομών.
Τι θα εξετάσουν οι εισαγγελικές αρχές
Η πανελλαδική έρευνα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή δεν περιορίζεται στα αίτια μιας συγκεκριμένης πυρκαγιάς.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν οι εγκαταστάσεις λειτουργούν όχι απλώς με τις απαιτούμενες άδειες, αλλά και σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές που διέπουν:
- τη συντήρηση των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων,
- τις γραμμές μεταφοράς της παραγόμενης ενέργειας,
- τους υποσταθμούς και τα συστήματα προστασίας,
- την κατάσταση των αγωγών και των λοιπών εξαρτημάτων,
- την πυροπροστασία των εγκαταστάσεων,
- και την τήρηση των όρων λειτουργίας τους.
Το γεγονός ότι ένα έργο έχει αδειοδοτηθεί δεν σημαίνει αυτομάτως ότι παραμένει ασφαλές για όλη τη διάρκεια της ζωής του. Στις υποδομές ηλεκτρικής ενέργειας, η προληπτική συντήρηση και οι περιοδικές επιθεωρήσεις αποτελούν κρίσιμη παράμετρο ασφάλειας.
Το ζήτημα όμως δεν σταματά στα αιολικά
Παράλληλα με τη νέα έρευνα, το τελευταίο διάστημα έχουν πολλαπλασιαστεί οι δημόσιες αναφορές για περιστατικά που αποδίδονται ή διερευνώνται ως πιθανώς συνδεόμενα με το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο ίδιος ο ΔΕΔΔΗΕ αναγκάστηκε μάλιστα στις 31 Ιουλίου 2026 να εκδώσει ειδική ανακοίνωση για τις δημόσιες αναφορές σχετικά με τα αίτια των πυρκαγιών.
Ο Διαχειριστής υποστήριξε ότι σε αρκετές περιπτώσεις γίνεται αυθαίρετη απόδοση ευθυνών στο ηλεκτρικό δίκτυο πριν ολοκληρωθούν οι αρμόδιες έρευνες και ζήτησε οι σχετικές συζητήσεις να στηρίζονται σε τεκμηριωμένα στοιχεία. (ΔΕΔΔHΕ)
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε ο ΔΕΔΔΗΕ από το Ενιαίο Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων, το 2025 περίπου το 1% των περιστατικών πυρκαγιάς αποδόθηκε στο δίκτυο ηλεκτροδότησης. Ο Διαχειριστής σημειώνει ότι η εύκολη στοχοποίησή του «δεν υπηρετεί ούτε την αλήθεια ούτε την προστασία των πολιτών».
Το στοιχείο αυτό είναι σημαντικό και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη: δεν τεκμηριώνεται ότι το ηλεκτρικό δίκτυο αποτελεί μία από τις κύριες γενικές αιτίες των πυρκαγιών στη χώρα.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα είναι αμελητέο.
Μία και μόνο ηλεκτρική αστοχία, όταν συμβεί μέσα σε δάσος και σε ημέρα με θυελλώδεις ανέμους και ακραίες συνθήκες ξηρασίας, μπορεί να έχει δυσανάλογα μεγάλες συνέπειες.
Νεάπολη-Συκιές: Νέος συναγερμός δίπλα στο Σέιχ Σου
Χαρακτηριστικό είναι το νέο περιστατικό που δημοσιοποίησε στις 11 Αυγούστου ο Δήμος Νεάπολης-Συκεών.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Δήμου, κάτοικος της περιοχής του Αγίου Παύλου αντιλήφθηκε μετασχηματιστή του εναέριου δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ να «σπινθηρίζει» και ειδοποίησε την Πυροσβεστική. Δύο πυροσβεστικά οχήματα κινητοποιήθηκαν άμεσα. Το σημείο βρίσκεται δίπλα στις παρυφές του Σέιχ Σου, γεγονός που αύξησε την ανησυχία για το ενδεχόμενο πρόκλησης πυρκαγιάς.
Ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών Σίμος Δανιηλίδης έχει επανειλημμένα ασκήσει έντονη κριτική στον ΔΕΔΔΗΕ για την κατάσταση του εναέριου δικτύου και ζητεί εκτεταμένη υπογειοποίηση των γραμμών ηλεκτροδότησης, ιδιαίτερα στις παρυφές δασών και σε κατοικημένες περιοχές.
Ο Δήμος συνδέει τη νέα παρέμβασή του και με προηγούμενα περιστατικά στη Θεσσαλονίκη. Μεταξύ αυτών αναφέρει πυρκαγιά στις 23 Ιουλίου σε δασική περιοχή των Πεύκων, η οποία κατά τον Δήμο αποδόθηκε σε σπίθες από καλώδια του ηλεκτροφόρου δικτύου, αλλά και περιστατικό μία ημέρα νωρίτερα στον Εύοσμο, όπου πολίτης κατέγραψε σπίθες από καλώδια και μετασχηματιστή να καταλήγουν στο έδαφος και να προκαλούν φωτιά.
Πρόκειται για θέσεις και καταγγελίες του Δήμου και όχι για τελεσίδικες δικαστικές κρίσεις ως προς την ευθύνη του Διαχειριστή.
Μάνδρα-Ειδυλλία: Από τις καταγγελίες στη νομική προσφυγή
Ακόμη πιο θεσμική μορφή έχει λάβει η αντιπαράθεση στον Δήμο Μάνδρας-Ειδυλλίας.
Μετά την πυρκαγιά της 8ης Ιουνίου 2025 σε δύσβατη περιοχή του Κιθαιρώνα, ο Δήμος ανακοίνωσε ότι προχωρά σε νομικές ενέργειες κατά των αρμόδιων φορέων. Σύμφωνα με το δημοσίευμα του myOTA, η δημοτική αρχή ανακοίνωσε μήνυση και αγωγή κατά ΔΕΔΔΗΕ και ΑΔΜΗΕ, αποδίδοντας το συμβάν σε αστοχία καλωδίων υψηλής τάσης και υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο για το τρίτο παρόμοιο περιστατικό μέσα σε τρία χρόνια.
Η επίσημη ανακοίνωση του Δήμου Μάνδρας-Ειδυλλίας επιβεβαίωνε ότι θα ακολουθούσε «θεσμική και νομική προσφυγή κατά των υπευθύνων φορέων», προκειμένου να διερευνηθούν και να αποδοθούν τυχόν ευθύνες.
Και εδώ, όμως, απαιτείται η ίδια προσοχή: η θέση ενός Δήμου ή ακόμη και η κατάθεση μιας μήνυσης δεν ταυτίζεται με δικαστική διαπίστωση ευθύνης.
Δείχνει όμως ότι οι Δήμοι, οι οποίοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της πολιτικής προστασίας, θεωρούν πλέον τη συντήρηση των ηλεκτρικών δικτύων κρίσιμο παράγοντα πρόληψης.
Οι σοβαρές δικαστικές εξελίξεις στην Κρήτη
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το ζήτημα μετά τις υποθέσεις που διερευνώνται στην Κρήτη.
Στο Ρέθυμνο, κατά τη διερεύνηση της μεγάλης πυρκαγιάς στα τέλη Ιουλίου, συνελήφθη υπεύθυνος λειτουργίας του δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ, ενώ οι ανακριτικές αρχές διερεύνησαν τη σύνδεση της έναρξης της πυρκαγιάς με προβλήματα στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Στη συνέχεια, η ΕΡΤ μετέδωσε ότι υπεύθυνος συντήρησης του δικτύου αντιμετώπισε την κατηγορία του εμπρησμού με ενδεχόμενο δόλο, τελούμενου διά παραλείψεως παρ’ υπόχρεω, σε σχέση με την πυρκαγιά στην Κρύα Βρύση, στην οποία έχασαν τη ζωή τους δύο πυροσβέστες. Ο κατηγορούμενος αρνείται τις κατηγορίες.
Αντίστοιχα, στα Σφακιά συνελήφθη υπάλληλος του ΔΕΔΔΗΕ στο πλαίσιο της διερεύνησης πυρκαγιάς στους Ακόνες. Η φωτιά δεν πήρε μεγάλες διαστάσεις, ενώ στην περιοχή υπήρχε δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ.
Ο εργαζόμενος αφέθηκε στη συνέχεια ελεύθερος μετά την απολογία του, χωρίς να του επιβληθούν περιοριστικοί όροι, ενώ η υπόθεση εξακολουθεί να ακολουθεί τη δικαστική της πορεία.
Αυτές οι εξελίξεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές, αλλά χρειάζεται να παρουσιάζονται με ακρίβεια: σύλληψη, δίωξη ή έρευνα δεν σημαίνει καταδίκη.
Δεν υπάρχει αντίφαση μεταξύ των στοιχείων του ΔΕΔΔΗΕ και των ερευνών
Εκ πρώτης όψεως μπορεί να φαίνεται αντιφατικό ότι από τη μία πλευρά ο ΔΕΔΔΗΕ αναφέρει πως μόνο περίπου το 1% των πυρκαγιών το 2025 αποδόθηκε στο ηλεκτρικό δίκτυο και από την άλλη καταγράφονται σοβαρές δικαστικές έρευνες και καταγγελίες.
Στην πραγματικότητα, τα δύο μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα.
Η συντριπτική πλειονότητα των πυρκαγιών μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες, ενώ ένα μικρό αριθμητικά ποσοστό πυρκαγιών από ηλεκτρικά δίκτυα μπορεί να έχει πολύ μεγάλη έκταση και πολύ σοβαρές συνέπειες.
Το κρίσιμο μέγεθος επομένως δεν είναι μόνο πόσες φωτιές προκαλούνται από ένα ηλεκτρικό δίκτυο, αλλά και πόσο πιθανό είναι μια αστοχία να συμβεί σε θέση όπου μπορεί να εξελιχθεί σε καταστροφή.
Το κοινό πρόβλημα αιολικών και ΔΕΔΔΗΕ: Ποιος ελέγχει τη συντήρηση;
Η πανελλαδική έρευνα για τα αιολικά και οι παράλληλες υποθέσεις που αφορούν το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ αναδεικνύουν τελικά ένα ενιαίο ζήτημα.
Στη μία περίπτωση πρόκειται για ιδιωτικές υποδομές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας των παραγωγών ΑΠΕ.
Στην άλλη για το Δίκτυο Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας που διαχειρίζεται ο ΔΕΔΔΗΕ.
Οι φορείς είναι διαφορετικοί και οι συγκεκριμένες ευθύνες πρέπει να διερευνώνται χωριστά. Η τεχνική πρόκληση, όμως, είναι παρόμοια: χιλιάδες χιλιόμετρα ηλεκτρικών γραμμών, αγωγοί, στύλοι, μονωτήρες και μετασχηματιστές λειτουργούν σε ένα περιβάλλον που τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει ολοένα εντονότερες συνθήκες καύσωνα, ξηρασίας και ακραίου κινδύνου πυρκαγιάς.
Επομένως, το πραγματικό ερώτημα δεν πρέπει να είναι εάν «φταίνε οι ανεμογεννήτριες» ή εάν «φταίει ο ΔΕΔΔΗΕ».
Το ερώτημα είναι πολύ πιο συγκεκριμένο:
Υπάρχει επαρκής μηχανισμός συνεχούς ελέγχου και προληπτικής συντήρησης όλων των ηλεκτρικών υποδομών που βρίσκονται μέσα σε ζώνες υψηλού και πολύ υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς;
Χρειάζεται χαρτογράφηση των επικίνδυνων δικτύων
Η νέα εισαγγελική έρευνα θα μπορούσε να αποτελέσει αφετηρία για μια πολύ ευρύτερη θεσμική παρέμβαση.
Θα είχε ιδιαίτερη αξία να υπάρξει σε εθνικό επίπεδο χαρτογράφηση:
των εναέριων ηλεκτρικών δικτύων που διέρχονται από δασικές και περιαστικές εκτάσεις, των τμημάτων με επαναλαμβανόμενες βλάβες, των περιοχών όπου έχουν εκδηλωθεί πυρκαγιές κοντά σε ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, των προγραμματισμένων έργων αντικατάστασης ή υπογειοποίησης και του ιστορικού επιθεώρησης και συντήρησης των πλέον κρίσιμων υποδομών.
Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες θα πρέπει επίσης να έχουν πρόσβαση σε αυτή την πληροφορία, ώστε τα σχέδια πολιτικής προστασίας να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο τη βλάστηση και τη μορφολογία του εδάφους, αλλά και τις κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Η υπογειοποίηση δεν μπορεί να είναι η μοναδική απάντηση
Το αίτημα του δημάρχου Νεάπολης-Συκεών για επιτάχυνση της υπογειοποίησης είναι εύλογο ως κατεύθυνση για συγκεκριμένες ζώνες υψηλού κινδύνου.
Δεν είναι, όμως, ρεαλιστικό να θεωρηθεί ότι κάθε εναέριο δίκτυο της χώρας μπορεί άμεσα να μετατραπεί σε υπόγειο.
Απαιτείται επομένως ιεράρχηση του κινδύνου.
Πρώτα πρέπει να εντοπιστούν τα δίκτυα που βρίσκονται δίπλα σε ευαίσθητα δάση, σε πυκνή βλάστηση, σε οικισμούς με δύσκολες οδούς διαφυγής ή σε περιοχές με ιστορικό επαναλαμβανόμενων συμβάντων.
Εκεί μπορούν να εξεταστούν κατά προτεραιότητα η υπογειοποίηση, η αντικατάσταση παλαιών γραμμών, η ενίσχυση των συστημάτων προστασίας και η συχνότερη επιθεώρηση.
Η πρόληψη δεν μπορεί να αρχίζει όταν εμφανιστεί ο πρώτος σπινθήρας
Οι Δήμοι έχουν επωμιστεί τα τελευταία χρόνια σημαντικό μέρος της προληπτικής πολιτικής προστασίας: καθαρισμούς οικοπέδων, διάνοιξη και συντήρηση δασικών δρόμων, υδροφόρες, πυροφυλάκια, drones και εθελοντικές ομάδες.
Όμως υπάρχει ένα όριο σε αυτά που μπορεί να κάνει η Αυτοδιοίκηση.
Η συντήρηση ενός ενεργειακού δικτύου ανήκει στην ευθύνη του φορέα που το διαχειρίζεται και η εποπτεία της τήρησης των κανόνων αποτελεί ευθύνη της Πολιτείας.
Γι’ αυτό και η εξέλιξη στη Βοιωτία αποκτά σημασία πολύ πέρα από την ίδια την υπόθεση.
Η εισαγγελική έρευνα για τα αιολικά πάρκα θέτει για πρώτη φορά σε πανελλαδικό επίπεδο το ζήτημα της πραγματικής εφαρμογής των κανόνων λειτουργίας και συντήρησης.
Οι καταγγελίες των Δήμων, οι δικαστικές έρευνες στην Κρήτη και η δημόσια αντιπαράθεση με τον ΔΕΔΔΗΕ δείχνουν ότι η ίδια συζήτηση πρέπει να γίνει και για τα υπόλοιπα ηλεκτρικά δίκτυα.
Όχι με αυθαίρετη ενοχοποίηση φορέων πριν ολοκληρωθούν οι έρευνες, αλλά ούτε και με εφησυχασμό.
Το ζητούμενο είναι ένα σύστημα στο οποίο κάθε κρίσιμη ηλεκτρική υποδομή που βρίσκεται σε ζώνη πυρκαγιάς ελέγχεται, συντηρείται, επιθεωρείται και —όπου ο κίνδυνος το απαιτεί— αναβαθμίζεται ή υπογειοποιείται πριν συμβεί το ατύχημα.
Γιατί σε συνθήκες ακραίας ξηρασίας και ισχυρών ανέμων, ένας σπινθήρας που υπό κανονικές συνθήκες θα αποτελούσε μια απλή τεχνική βλάβη μπορεί να μετατραπεί μέσα σε λίγα λεπτά σε καταστροφή.
