Η κλιματική κρίση αυξάνει καθημερινά τις απαιτήσεις από τους Δήμους, όμως η Τοπική Αυτοδιοίκηση καλείται να σχεδιάσει πολιτικές ανθεκτικότητας με σοβαρές ελλείψεις σε εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό. Το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών επισημαίνει ότι χωρίς περιβαλλοντολόγους, δασολόγους, γεωπόνους, μηχανικούς και άλλες κρίσιμες ειδικότητες, η πρόληψη και η προσαρμογή κινδυνεύουν να παραμείνουν περισσότερο στα σχέδια παρά να περάσουν στην πράξη.
Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί πλέον μια μελλοντική απειλή. Είναι ήδη εδώ και εκδηλώνεται καθημερινά στις πόλεις και τις τοπικές κοινωνίες με παρατεταμένους καύσωνες, πυρκαγιές, πλημμύρες, λειψυδρία, απώλεια αστικού πρασίνου, διάβρωση ακτών και ολοένα μεγαλύτερες πιέσεις στις τοπικές υποδομές.
Μπροστά σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι Δήμοι καλούνται να αναλάβουν ολοένα περισσότερες ευθύνες για την πρόληψη, την προσαρμογή και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των πόλεων. Την ίδια στιγμή, όμως, πολλές δημοτικές υπηρεσίες παραμένουν δραματικά υποστελεχωμένες και ιδιαίτερα σε ειδικότητες που είναι απολύτως κρίσιμες για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Οι δήμοι υποχρεώνονται να συντάξουν Σχέδια Ανθεκτικότητας, αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών, Ενεργειακής Απόδοσης, χωρίς το κατάλληλο προσωπικό.
Τα στοιχεία της πρόσφατης μελέτης της ΕΕΤΑΑ είναι αποκαλυπτικά: η πληρότητα στις θέσεις ΠΕ Περιβάλλοντος βρίσκεται μόλις στο 33,1%, γεγονός που σημαίνει ότι περίπου δύο στις τρεις οργανικές θέσεις αυτής της κρίσιμης ειδικότητας παραμένουν ουσιαστικά ακάλυπτες.
Για το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών, η στελέχωση των Δήμων με επιστήμονες περιβάλλοντος δεν αποτελεί πολυτέλεια ούτε μια ακόμη διοικητική απαίτηση. Αποτελεί βασική προϋπόθεση κλιματικής ασφάλειας και ανθεκτικότητας.
Οι Δήμοι χρειάζονται εξειδικευμένα στελέχη που να μπορούν να σχεδιάζουν και να υλοποιούν πολιτικές για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, τη διαχείριση του αστικού πρασίνου, την προστασία της βιοποικιλότητας, τη βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων, την εξοικονόμηση και επαναχρησιμοποίηση του νερού, την ενεργειακή μετάβαση, την αντιμετώπιση της αστικής θερμικής νησίδας και την προστασία από ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι οι αποσπασματικές παρεμβάσεις δεν αρκούν. Δεν μπορεί κάθε καύσωνας, κάθε πλημμύρα ή κάθε μεγάλη πυρκαγιά να αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο έκτακτο γεγονός. Χρειάζονται μόνιμες δομές πρόληψης, επιστημονικός σχεδιασμός και μακροχρόνια στρατηγική. Στη στρατηγική αυτή αναγνωρίζονται και προωθούνται κατά προτεραιότητα οι εφικτές δράσεις με μικρό κόστος και σημαντικό αποτέλεσμα καθώς και αυτές με δυνατότητες άμεσης εφαρμογής
Δεν αρκεί, για παράδειγμα, ένας Δήμος να φυτεύει δέντρα. Πρέπει να γνωρίζει ποια είδη είναι κατάλληλα για το τοπικό μικροκλίμα, πώς θα επιβιώσουν σε συνθήκες αυξανόμενης θερμοκρασίας και λειψυδρίας, πώς θα δημιουργηθούν πράσινοι διάδρομοι και πώς θα ενταχθεί το πράσινο στον συνολικό σχεδιασμό της πόλης.
Δεν αρκεί να κατασκευάζονται αντιπλημμυρικά έργα. Απαιτείται παράλληλα σχεδιασμός με λύσεις βασισμένες στη φύση, αποκατάσταση ρεμάτων, αύξηση των διαπερατών επιφανειών, διαχείριση των όμβριων υδάτων και συνολική αξιολόγηση των κλιματικών κινδύνων.
Δεν αρκεί επίσης η ύπαρξη ενός Σχεδίου Πολιτικής Προστασίας σε ένα συρτάρι. Χρειάζεται τοπική γνώση, επικαιροποιημένα δεδομένα, χαρτογράφηση κινδύνων και επιστημονικό προσωπικό που θα μπορεί να μετατρέπει τη γνώση σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός μπορεί να βοηθήσει σημαντικά αυτή την προσπάθεια. Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών, αισθητήρες, δορυφορικά δεδομένα, ψηφιακά δίδυμα πόλεων και εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να προσφέρουν πολύτιμα δεδομένα για τη θερμοκρασία, το πράσινο, την κατανάλωση νερού, τις πλημμυρικές ζώνες ή τον κίνδυνο πυρκαγιάς.
Όμως κανένα ψηφιακό εργαλείο δεν μπορεί να υποκαταστήσει την επιστημονική γνώση.
Τα δεδομένα χρειάζονται ανθρώπους που μπορούν να τα αξιολογήσουν, να τα ερμηνεύσουν και να τα μετατρέψουν σε πολιτική. Η τεχνολογία χωρίς επιστημονικό προσωπικό κινδυνεύει να οδηγήσει απλώς σε περισσότερες πλατφόρμες και εφαρμογές χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα για την ανθεκτικότητα των πόλεων.
Γι’ αυτό το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών θεωρεί ότι ο σχεδιασμός των προσλήψεων στους Δήμους πρέπει να αλλάξει προσανατολισμό.
Η στελέχωση δεν πρέπει να γίνεται μόνο με βάση τις παραδοσιακές ανάγκες της διοίκησης, αλλά και με βάση τους νέους κλιματικούς κινδύνους που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι τοπικές κοινωνίες.
Χρειάζεται άμεση προτεραιότητα στην πρόσληψη περιβαλλοντολόγων, δασολόγων, γεωπόνων, μηχανικών περιβάλλοντος, υδρολόγων, ειδικών στη διαχείριση αποβλήτων, ενεργειακών στελεχών και επιστημόνων με εξειδίκευση στην κλιματική προσαρμογή και την ανθεκτικότητα.
Ιδιαίτερη πρόνοια απαιτείται για τους μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους, οι οποίοι συχνά αντιμετωπίζουν τους μεγαλύτερους περιβαλλοντικούς κινδύνους με το λιγότερο διαθέσιμο επιστημονικό προσωπικό. Εκεί πρέπει να δημιουργηθούν και διαδημοτικές επιστημονικές δομές υποστήριξης, ώστε κανένας Δήμος να μη μένει χωρίς βασική περιβαλλοντική και κλιματική τεχνογνωσία.
Παράλληλα, είναι απαραίτητη η συστηματική επιμόρφωση του υπάρχοντος προσωπικού και των αιρετών σε ζητήματα κλιματικής προσαρμογής, φυσικών καταστροφών, βιώσιμης κινητικότητας, κυκλικής οικονομίας και λύσεων βασισμένων στη φύση.
Η κλιματική ανθεκτικότητα δεν χτίζεται με αποσπασματικά έργα και έκτακτες χρηματοδοτήσεις.
Χτίζεται με θεσμούς, γνώση και ανθρώπους.
Το Δίκτυο Πράσινων Αυτοδιοικητικών καλεί την Πολιτεία να αντιμετωπίσει την υποστελέχωση των περιβαλλοντικών και τεχνικών υπηρεσιών των Δήμων ως ζήτημα εθνικής προτεραιότητας και να προχωρήσει σε ένα ειδικό πολυετές πρόγραμμα στελέχωσης των ΟΤΑ με επιστημονικό προσωπικό για το περιβάλλον και την κλιματική προσαρμογή.
Γιατί ένας Δήμος χωρίς επιστήμονες περιβάλλοντος δεν μπορεί να σχεδιάσει σοβαρά την προσαρμογή του στην κλιματική κρίση.
Και μια χώρα με Δήμους χωρίς επαρκή επιστημονική στελέχωση δεν μπορεί να γίνει πραγματικά ανθεκτική απέναντι στις κρίσεις που ήδη βρίσκονται μπροστά μας.
