Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο για την κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου συμπίπτει φέτος η σταδιακή επιστροφή χιλιάδων κατοίκων στην Αθήνα μετά τις θερινές διακοπές. Η Αττική βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της φετινής επιδημιολογικής έξαρσης και οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς η δραστηριότητα των κουνουπιών παραμένει υψηλή.
Η επιστροφή των εκδρομέων δεν προκαλεί από μόνη της αύξηση της μετάδοσης —ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με τη συνήθη κοινωνική επαφή—, σημαίνει όμως ότι πολύ μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού θα βρίσκεται και πάλι σε περιοχές της Αττικής όπου έχει ήδη επιβεβαιωθεί έντονη κυκλοφορία του ιού. Έτσι, ο αριθμός των ανθρώπων που δυνητικά εκτίθενται σε μολυσμένα κουνούπια αυξάνεται σημαντικά.
Και αυτό συμβαίνει σε μία περίοδο κατά την οποία οι υγειονομικές αρχές προειδοποιούν ότι η μετάδοση αναμένεται να συνεχιστεί. Ο ΕΟΔΥ έχει ήδη χαρακτηρίσει έντονη την κυκλοφορία του ιού στην Αττική και καλεί τους πολίτες να λαμβάνουν συστηματικά μέτρα προστασίας από τα κουνούπια. (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας)
110 κρούσματα και 9 θάνατοι έως τις 12 Αυγούστου
Σύμφωνα με την τελευταία εβδομαδιαία έκθεση επιτήρησης του ΕΟΔΥ, που δημοσιεύθηκε στις 12 Αυγούστου 2026, τα εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου είχαν φτάσει τα 110, ενώ είχαν καταγραφεί 9 θάνατοι. Από τα περιστατικά, 81 εμφάνισαν εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα και 29 ηπιότερη συμπτωματολογία. (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας)
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται τα περιστατικά. Μόνο μέσα στην τελευταία εβδομάδα πριν από την έκθεση καταγράφηκαν 45 νέα εγχώρια κρούσματα, γεγονός που δείχνει ότι η χώρα βρίσκεται σε φάση έντονης μετάδοσης.
Η γεωγραφική διασπορά είναι επίσης μεγάλη, με περιστατικά να έχουν καταγραφεί σε δεκάδες δήμους και σε περιοχές της Αττικής, της Θεσσαλίας, της Κεντρικής Μακεδονίας και της Πελοποννήσου.
Η Αττική, ωστόσο, αποτελεί από νωρίς φέτος το βασικό επίκεντρο. Είναι χαρακτηριστικό ότι ήδη στις 29 Ιουλίου, όταν πανελλαδικά είχαν καταγραφεί 42 εγχώρια περιστατικά, τα 35 εντοπίζονταν στην Αττική. (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας)
Γιατί η επιστροφή στην Αθήνα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή
Η μαζική επιστροφή των κατοίκων της Αττικής μετά τον Δεκαπενταύγουστο συμπίπτει χρονικά με μία από τις περιόδους αυξημένης δραστηριότητας των κουνουπιών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι ταξιδιώτες «μεταφέρουν» τον ιό στην Αθήνα. Ο κύκλος μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου είναι εντελώς διαφορετικός: τα κουνούπια μολύνονται κυρίως τσιμπώντας μολυσμένα πτηνά και στη συνέχεια μπορούν να μεταδώσουν τον ιό στον άνθρωπο. Οι άνθρωποι, κατά κανόνα, δεν αναπτύσσουν αρκετά υψηλά επίπεδα ιού στο αίμα ώστε να αποτελέσουν πηγή μόλυνσης για άλλα κουνούπια. (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας)
Η επιστροφή όμως εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών σημαίνει ότι αυξάνεται ξανά η ανθρώπινη παρουσία σε αυλές, κήπους, πάρκα, πλατείες και άλλους ανοικτούς χώρους των περιοχών όπου κυκλοφορούν μολυσμένα κουνούπια.
Επομένως, δεν θα ήταν έκπληξη να συνεχιστεί η αύξηση των διαγνωσμένων κρουσμάτων τις επόμενες εβδομάδες, ανεξάρτητα από την επιστροφή των εκδρομέων, καθώς η μετάδοση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
Δεν άλλαξε ο ιός – Ευνοϊκές οι συνθήκες για τα κουνούπια
Η φετινή εικόνα δεν σημαίνει ότι ο ιός έχει αποκτήσει νέα χαρακτηριστικά ή ότι μεταδίδεται ευκολότερα μεταξύ των ανθρώπων.
Ο ιός του Δυτικού Νείλου θεωρείται πλέον εγκατεστημένος στην Ελλάδα. Από το 2010 και μετά καταγράφονται κρούσματα σχεδόν κάθε χρόνο, κατά τους θερινούς και πρώτους φθινοπωρινούς μήνες. Από το 2010 έως και το 2025 είχαν καταγραφεί συνολικά 2.184 κρούσματα, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ. (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας)
Αυτό που διαφοροποιεί τις επιδημικές περιόδους από χρονιά σε χρονιά είναι, μεταξύ άλλων, οι περιβαλλοντικές και κλιματολογικές συνθήκες που επηρεάζουν την ανάπτυξη και τη δραστηριότητα των πληθυσμών των κουνουπιών.
Υψηλές θερμοκρασίες, διαθέσιμες εστίες στάσιμου νερού και κατάλληλες συνθήκες για την αναπαραγωγή των κουνουπιών μπορούν να δημιουργήσουν ευνοϊκό περιβάλλον για την ενίσχυση του κύκλου μετάδοσης.
Σε συναγερμό επιστημονικοί φορείς
Το γεγονός ότι η περίοδος μετάδοσης δεν έχει ολοκληρωθεί έχει προκαλέσει την παρέμβαση και επιστημονικών φορέων.
Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων, σε ανακοίνωσή της στις 16 Αυγούστου, ζήτησε άμεση κλιμάκωση των δράσεων για την αντιμετώπιση του ιού του Δυτικού Νείλου, επισημαίνοντας την αυξανόμενη κυκλοφορία του και την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις όσο υπάρχει ακόμη δυνατότητα περιορισμού της μετάδοσης. (loimoxeis.gr)
Την ίδια ημέρα, ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών επανήλθε στο θέμα, υπογραμμίζοντας ότι η αυξημένη κυκλοφορία του ιού στην Αττική επιβάλλει ενίσχυση και καλύτερο συντονισμό των μέτρων πρόληψης από τους αρμόδιους φορείς. (Athens Medical Association)
Ήδη από τις 7 Αυγούστου ο ΙΣΑ είχε καλέσει τους κατοίκους της Αττικής σε αυξημένη επαγρύπνηση και είχε ζητήσει εντατικοποίηση των προγραμμάτων καταπολέμησης των κουνουπιών. (euronews)
Δήμοι και Περιφέρεια μπροστά σε ένα κρίσιμο διάστημα
Η επιστροφή του πληθυσμού στην Αθήνα καθιστά ακόμη πιο σημαντική την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων της Περιφέρειας και των δήμων.
Οι εφαρμογές καταπολέμησης κουνουπιών, η συστηματική εντομολογική επιτήρηση, ο εντοπισμός πιθανών εστιών αναπαραγωγής και η γρήγορη παρέμβαση στις περιοχές όπου καταγράφεται κυκλοφορία του ιού αποτελούν κρίσιμα εργαλεία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αντιμετώπιση εστιών σε φρεάτια, ρέματα, κανάλια, χώρους με λιμνάζοντα νερά και άλλες υποδομές όπου μπορούν να αναπτυχθούν πληθυσμοί κουνουπιών.
Η περίοδος μετά τον Δεκαπενταύγουστο, συνεπώς, δεν αφήνει περιθώρια χαλάρωσης των προγραμμάτων επειδή το μεγαλύτερο μέρος του καλοκαιριού έχει περάσει. Αντίθετα, η epidemiological εικόνα δείχνει ότι Αύγουστος και οι επόμενες εβδομάδες απαιτούν αυξημένη ένταση των παρεμβάσεων, ιδιαίτερα στην Αττική.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Η μεγάλη πλειονότητα όσων μολύνονται από τον ιό του Δυτικού Νείλου δεν εμφανίζει συμπτώματα. Ένα μικρό ποσοστό παρουσιάζει συνήθως ήπια νόσο με πυρετό, πονοκέφαλο, κόπωση, μυαλγίες ή άλλα συμπτώματα.
Σε λιγότερο από το 1% των μολύνσεων μπορεί να εμφανιστούν σοβαρές εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας)
Μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς και άτομα με ανοσοκαταστολή ή σοβαρά χρόνια υποκείμενα νοσήματα.
Για τις ομάδες αυτές η αποφυγή των τσιμπημάτων δεν αποτελεί απλώς σύσταση άνεσης αλλά ουσιαστικό μέτρο προστασίας της υγείας.
Τι πρέπει να κάνουν όσοι επιστρέφουν από τις διακοπές
Με την επιστροφή στα σπίτια μετά από αρκετές ημέρες απουσίας χρειάζεται, μάλιστα, ένας επιπλέον έλεγχος. Σε μπαλκόνια, αυλές και κήπους μπορεί στο διάστημα των διακοπών να έχουν παραμείνει νερά σε γλάστρες, πιατάκια, κουβάδες, ποτιστήρια, υδρορροές ή άλλα αντικείμενα, δημιουργώντας κατάλληλες εστίες αναπαραγωγής κουνουπιών.
Ο ΕΟΔΥ συστήνει σε όλη τη διάρκεια της περιόδου κυκλοφορίας των κουνουπιών:
- χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο ακάλυπτο δέρμα,
- σίτες σε πόρτες και παράθυρα,
- χρήση κουνουπιέρας όπου χρειάζεται,
- χρήση ανεμιστήρων ή κλιματισμού,
- ρούχα που καλύπτουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επιφάνεια του σώματος,
- συστηματική απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, μπαλκόνια και κήπους,
- καθαρισμό υδρορροών, φρεατίων και σημείων όπου συγκεντρώνεται νερό. (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας)
Τα δοχεία που μπορούν να συγκρατήσουν νερό πρέπει να αδειάζουν ή να αναποδογυρίζονται και όπου αυτό δεν είναι δυνατό το νερό πρέπει να ανανεώνεται τακτικά.
Η επιστροφή δεν σημαίνει το τέλος του καλοκαιρινού κινδύνου
Το βασικό μήνυμα για όσους επιστρέφουν αυτές τις ημέρες στην Αθήνα είναι ότι η επιστροφή από τις διακοπές δεν συμπίπτει με το τέλος της περιόδου κινδύνου από τον ιό του Δυτικού Νείλου.
Αντίθετα, η Αττική υποδέχεται ξανά μεγάλο μέρος του πληθυσμού της ενώ βρίσκεται ήδη σε περίοδο έντονης κυκλοφορίας του ιού.
Με 110 κρούσματα και 9 θανάτους έως τις 12 Αυγούστου και με τις επιστημονικές ενώσεις να ζητούν κλιμάκωση των παρεμβάσεων, οι επόμενες εβδομάδες αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Η ατομική προστασία των πολιτών πρέπει να συνδυαστεί με συστηματική εντομολογική επιτήρηση και αποτελεσματικές παρεμβάσεις Περιφέρειας και Δήμων. Για την Αττική, η μάχη με τα κουνούπια όχι μόνο δεν έχει τελειώσει, αλλά εισέρχεται σε μία από τις πιο κρίσιμες φάσεις της.
Μια σημαντική διόρθωση σε σχέση με την αρχική διατύπωση: θα απέφευγα τίτλο τύπου «Με την επιστροφή στην Αθήνα θα αυξηθούν τα κρούσματα», γιατί υπονοεί άμεση αιτιώδη σχέση. Ισχυρότερο και επιστημονικά ασφαλέστερο είναι το «η επιστροφή αυξάνει την έκθεση» ή «η επιστροφή συμπίπτει με την κορύφωση του κινδύνου».
