Σε δημόσια διαβούλευση έχει τεθεί από το Υπουργείο Ανάπτυξης το σχέδιο νόμου με τίτλο «Νέα κίνητρα Άμεσων Ξένων Επενδύσεων, αναδιάρθρωση Διεύθυνσης Άμεσων Ξένων Επενδύσεων και λοιπές διατάξεις». Η διαβούλευση αναρτήθηκε την 1η Σεπτεμβρίου και παραμένει ανοικτή έως τις 16 Σεπτεμβρίου 2026. (OpenGov)
Το νομοσχέδιο αφορά κατά κύριο λόγο τη δημιουργία ενός νέου καθεστώτος κινήτρων για μεγάλες επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από μη εγχώρια κεφάλαια, ύψους από 10 έως 50 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, δύο από τις προβλέψεις του έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Τοπική Αυτοδιοίκηση: αφενός το καθεστώς ταχείας αδειοδότησης, το οποίο μπορεί να επηρεάζει διαδικασίες στις οποίες εμπλέκονται τοπικές ή περιφερειακές υπηρεσίες, και αφετέρου η θεσμοθέτηση του νέου «Κλιματικού Συμφώνου Επένδυσης», το οποίο θα μπορεί να συνυπογράφεται από τον Δήμο στον οποίο χωροθετείται η επένδυση.
Ταχεία αδειοδότηση σε δύο μήνες
Το άρθρο 11 εισάγει ως ένα από τα βασικά κίνητρα για τους επενδυτές την ταχεία αδειοδότηση. Σύμφωνα με τη διάταξη, κάθε απαιτούμενη άδεια ή έγκριση για την εκτέλεση έργων, την εγκατάσταση ή τη λειτουργία μιας επένδυσης που έχει υπαχθεί στο νέο καθεστώς, συμπεριλαμβανομένων των χωροταξικών εγκρίσεων, πρέπει να εκδίδεται μέσα σε δύο μήνες από την υποβολή πλήρους φακέλου.
Η Γενική Διεύθυνση Αναπτυξιακών Νόμων και Άμεσων Ξένων Επενδύσεων αναλαμβάνει ουσιαστικά ρόλο κεντρικού συντονιστή: ελέγχει την πληρότητα του φακέλου και τον διαβιβάζει στην εκάστοτε αρμόδια αδειοδοτούσα αρχή. Η αρμόδια αρχή οφείλει να εξετάσει κατά προτεραιότητα την υπόθεση και μπορεί, εντός 15 ημερών, να ζητήσει συμπληρωματικά στοιχεία. Όσο ο επενδυτής καθυστερεί να τα προσκομίσει, η προθεσμία αναστέλλεται. Το νομοσχέδιο όμως προχωρά ένα βήμα περισσότερο. Προβλέπει ότι, εφόσον για την έκδοση της τελικής άδειας απαιτούνται εγκρίσεις, εισηγήσεις ή γνωμοδοτήσεις περιφερειακών ή άλλων υπηρεσιών, αυτές πρέπει να ολοκληρώνονται εγκαίρως ώστε να τηρείται η συνολική προθεσμία.
Τι συμβαίνει αν η υπηρεσία δεν προλάβει
Η πλέον ισχυρή διάταξη είναι αυτή που προβλέπει τι συμβαίνει αν περάσει άπρακτη η προθεσμία. Το άρθρο 11 ορίζει ότι τότε η αρμοδιότητα έκδοσης της άδειας μπορεί να ασκηθεί από τον Υπουργό Ανάπτυξης. Προηγείται διαπιστωτική πράξη για την παρέλευση της προθεσμίας και στη συνέχεια ο Υπουργός, μετά από εισήγηση της αρμόδιας Γενικής Διεύθυνσης, έχει ακόμη έναν μήνα για να εκδώσει την άδεια ή να απορρίψει αιτιολογημένα το αίτημα. Η ίδια διάταξη θέτει πάντως μία σημαντική δικλείδα: αυτό μπορεί να γίνει μόνο «υπό τον όρο ότι δεν θίγονται αρμοδιότητες άλλων Υπουργείων».
Εδώ προκύπτει και ένας από τους βασικούς προβληματισμούς για την Αυτοδιοίκηση.
Η επιτάχυνση της επενδυτικής διαδικασίας μπορεί να είναι θεμιτός στόχος, όμως οι ιδιαίτερα πιεστικές προθεσμίες δημιουργούν το ερώτημα κατά πόσο Δήμοι, Περιφέρειες και αποκεντρωμένες υπηρεσίες θα διαθέτουν τον χρόνο και το προσωπικό για ουσιαστικό έλεγχο σύνθετων φακέλων μεγάλων επενδύσεων. Ιδίως όταν πρόκειται για ζητήματα χρήσεων γης, κυκλοφοριακών επιπτώσεων, περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων, υποδομών, ύδρευσης, αποχέτευσης ή άλλων τοπικών παραμέτρων, η ταχύτητα δεν πρέπει να οδηγήσει σε υποβάθμιση της ουσιαστικής αξιολόγησης.
Το νέο «Κλιματικό Σύμφωνο Επένδυσης»
Από αυτοδιοικητικής πλευράς, ίσως ακόμη σημαντικότερη είναι η διάταξη του άρθρου 36. Με αυτήν εισάγεται για πρώτη φορά το λεγόμενο «Κλιματικό Σύμφωνο Επένδυσης» – Investment Climate Contract. Το Σύμφωνο μπορεί να συνάπτεται μεταξύ της Γενικής Γραμματείας Ιδιωτικών Επενδύσεων και του φορέα που υλοποιεί την επένδυση. Και το κρίσιμο για την Αυτοδιοίκηση είναι ότι το νομοσχέδιο προβλέπει ρητά πως μπορεί να το συνυπογράφει και ο Δήμος στα γεωγραφικά όρια του οποίου πραγματοποιείται η επένδυση. Πρόκειται για μία νέα δυνατότητα που, τουλάχιστον σε επίπεδο αρχής, μπορεί να δώσει στον Δήμο θεσμικό ρόλο στη συζήτηση για το περιβαλλοντικό και κλιματικό αποτύπωμα μιας μεγάλης επένδυσης στην περιοχή του.
Τι θα περιλαμβάνει το Σύμφωνο
Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου, στο Κλιματικό Σύμφωνο πρέπει τουλάχιστον να αποτυπώνονται: οι δεσμεύσεις του επενδυτή για την τήρηση στόχων και προδιαγραφών βιωσιμότητας, ιδίως σε σχέση με την κλιματική αλλαγή, το πλαίσιο των μέτρων και παρεμβάσεων που θα εφαρμοστούν για την προσαρμογή και τον περιορισμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, καθώς και συγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο για την υλοποίηση αυτών των δράσεων, μαζί με ενδεικτικό προϋπολογισμό. Θεωρητικά, ένα τέτοιο εργαλείο θα μπορούσε να αποτελέσει πεδίο διαπραγμάτευσης για ουσιαστικές τοπικές παρεμβάσεις: μέτρα εξοικονόμησης νερού και ενέργειας, πράσινες υποδομές, αντιπλημμυρική προστασία, ενεργειακές παρεμβάσεις ή μέτρα περιορισμού του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Ωστόσο, αυτά αποτελούν ενδεικτικά παραδείγματα. Το ίδιο το νομοσχέδιο δεν καθορίζει αναλυτικά ποια έργα θα μπορούν να συμφωνούνται.
Το μεγάλο ερώτημα: Τι πραγματικό δικαίωμα αποκτά ο Δήμος;
Εδώ βρίσκεται και το βασικό κενό της σημερινής διατύπωσης. Το άρθρο 36 αναφέρει ότι ο Δήμος «δύναται να συνυπογράφει» το Κλιματικό Σύμφωνο. Δεν προβλέπει δηλαδή υποχρεωτική συμμετοχή του. Παράλληλα, το σχέδιο νόμου δεν καθορίζει ακόμη: ποιος θα έχει την πρωτοβουλία για τη συμμετοχή του Δήμου, αν ο Δήμος θα μπορεί να θέτει συγκεκριμένους όρους πριν συνυπογράψει, ποιο όργανο του Δήμου θα αποφασίζει τη συμμετοχή, τι θα συμβαίνει αν ο Δήμος αρνείται να υπογράψει, ποιος θα ελέγχει την υλοποίηση των δεσμεύσεων, ούτε ποιες θα είναι οι συνέπειες εάν ο επενδυτής δεν τηρήσει όσα συμφωνήθηκαν.
Αντίθετα, το άρθρο 37 εξουσιοδοτεί τον Υπουργό Ανάπτυξης να εξειδικεύσει με μεταγενέστερη υπουργική απόφαση το περιεχόμενο, τη διαδικασία και τα αρμόδια όργανα αξιολόγησης του Συμφώνου. Αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος του πραγματικού περιεχομένου του νέου θεσμού παραμένει σήμερα ανοικτό.
Ευκαιρία για τους Δήμους, αλλά χρειάζονται σαφείς εγγυήσεις
Το Κλιματικό Σύμφωνο μπορεί να εξελιχθεί σε ένα ενδιαφέρον εργαλείο για τις τοπικές κοινωνίες, εφόσον ο ρόλος του Δήμου δεν περιοριστεί σε μία τυπική συνυπογραφή. Για να αποκτήσει ουσία, θα πρέπει να αποσαφηνιστεί στη διαβούλευση αν ο Δήμος θα έχει πραγματική δυνατότητα να διαπραγματεύεται δεσμεύσεις που αφορούν την περιοχή του, αν αυτές οι δεσμεύσεις θα είναι μετρήσιμες και ελέγξιμες και ποιος θα παρεμβαίνει σε περίπτωση μη τήρησής τους. Παράλληλα, χρειάζεται προσοχή ώστε το νέο μοντέλο ταχείας αδειοδότησης να μη μετατρέψει την πίεση για προσέλκυση επενδύσεων σε πίεση προς τις τοπικές και περιφερειακές υπηρεσίες να γνωμοδοτούν χωρίς επαρκή χρόνο. Η ουσία για την Αυτοδιοίκηση βρίσκεται επομένως σε δύο αντίρροπες κατευθύνσεις: από τη μία, το νομοσχέδιο επιταχύνει σημαντικά τις διαδικασίες και ενισχύει τον κεντρικό συντονισμό των αδειοδοτήσεων· από την άλλη, ανοίγει για πρώτη φορά έναν θεσμικό δρόμο ώστε ο Δήμος να συμμετέχει σε ένα Κλιματικό Σύμφωνο με τον επενδυτή. Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί στη διαβούλευση είναι εάν ο νέος αυτός ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης θα είναι ουσιαστικός ή απλώς συμβολικός — και αν η επιτάχυνση των επενδύσεων θα συνοδευτεί από τις απαραίτητες εγγυήσεις για τον περιβαλλοντικό έλεγχο και την προστασία του δημόσιου και τοπικού συμφέροντος.
Η δημόσια διαβούλευση είναι ανοικτή έως τις 16 Σεπτεμβρίου 2026. (OpenGov)
