Μόλις τέσσερις ημέρες απομένουν μέχρι την έναρξη της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Κινητικότητας 2026, της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής εκστρατείας για τη βιώσιμη αστική κινητικότητα, η οποία πραγματοποιείται κάθε χρόνο από 16 έως 22 Σεπτεμβρίου.
Η φετινή διοργάνωση έχει κεντρικό θέμα «Mobility for Everyone – Κινητικότητα για όλους», με ιδιαίτερη έμφαση στη διαγενεακή δικαιοσύνη: στις διαφορετικές ανάγκες μετακίνησης των παιδιών, των νέων, των ενηλίκων και των ηλικιωμένων, αλλά και στη δημιουργία πόλεων στις οποίες η ασφαλής και βιώσιμη μετακίνηση δεν εξαρτάται από την ηλικία, το εισόδημα, τον τόπο κατοικίας ή τις φυσικές δυνατότητες του πολίτη. (European Mobility Week)
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που εμφανίζονται στην πλατφόρμα της διοργάνωσης, 1.517 πόλεις και κωμοπόλεις από 39 χώρες έχουν ήδη δηλώσει συμμετοχή για το 2026. Από την Ελλάδα, ωστόσο, μέχρι στιγμής έχουν καταχωριστεί μόλις 14 συμμετοχές.
Πρόκειται για τις: Αλεξανδρούπολη, Χανιά, Γρεβενά, Κοζάνη, Λαμία, Πτολεμαΐδα, Θεσσαλονίκη, Ξάνθη, Αθήνα, Δήμο Δυτικής Σάμου, Δήμο Πολυγύρου, Κομοτηνή, Νυμφαία και Ρέθυμνο.
Η εικόνα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς βρισκόμαστε πλέον λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της Εβδομάδας, ενώ η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεχίζει να καλεί δήμους και πόλεις που δεν έχουν ακόμη εγγραφεί ή δεν έχουν καταρτίσει πρόγραμμα δράσεων να συμμετάσχουν.
Τι χρειάζεται να κάνει ένας Δήμος
Η συμμετοχή δεν προϋποθέτει ένα πολυδάπανο πρόγραμμα. Σύμφωνα με το επίσημο υλικό της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Κινητικότητας, ένας Δήμος μπορεί να εγγραφεί εφόσον πραγματοποιήσει τουλάχιστον μία από τρεις βασικές ενέργειες: να οργανώσει δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τη βιώσιμη κινητικότητα, να παρουσιάσει έργα και παρεμβάσεις που υλοποίησε το τελευταίο δωδεκάμηνο ή να οργανώσει Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο, ιδανικά στις 22 Σεπτεμβρίου. Η εγγραφή είναι δωρεάν.
Η Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας, άλλωστε, δεν περιορίζεται σε ποδηλατοδρομίες και εκδηλώσεις. Στόχος της είναι οι Δήμοι να χρησιμοποιήσουν αυτές τις ημέρες ως ένα είδος «εργαστηρίου πόλης»: να δοκιμάσουν νέες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, περισσότερο χώρο για πεζούς, ποδήλατο και δημόσια συγκοινωνία και, όπου οι παρεμβάσεις λειτουργήσουν, να εξετάσουν ακόμη και τη μόνιμη εφαρμογή τους.
Τι ετοιμάζουν οι ελληνικοί Δήμοι
Ήδη ορισμένοι από τους Δήμους που έχουν δηλώσει συμμετοχή έχουν ανακοινώσει συγκεκριμένα προγράμματα.
Χανιά: Από το ποδήλατο των παππούδων μέχρι τη φωνή των παιδιών
Ο Δήμος Χανίων έχει καταρτίσει ένα από τα πλέον αναλυτικά προγράμματα, επιχειρώντας μάλιστα να συνδέσει άμεσα τη φετινή θεματική της διαγενεακής κινητικότητας με τις δράσεις της πόλης.
Στις 16 Σεπτεμβρίου διοργανώνεται η «Στράτα στην Αγία Μαρίνα», συνδυάζοντας το περπάτημα με τον πολιτισμό. Ακολουθεί η δράση «Δώσε ζωή στο παλιό σου ποδήλατο», με συγκέντρωση και επαναχρησιμοποίηση ποδηλάτων από σχολικές μονάδες, ενώ μέσα από τη δράση «Το ποδήλατο του παππού και της γιαγιάς έχει μια ιστορία να πει» παιδιά καλούνται να συνομιλήσουν με μεγαλύτερες γενιές και μέλη των ΚΑΠΗ. (Chania)
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πρόγραμμα «Move it Now – Η φωνή των παιδιών στην πόλη», μέσα από το οποίο μαθητές θα καταγράψουν προβλήματα και προτάσεις για την ασφάλεια, την προσβασιμότητα και τον δημόσιο χώρο και στη συνέχεια θα τα παρουσιάσουν στον Δήμαρχο. Προβλέπεται επίσης roadshow για την οδική ασφάλεια, έκθεση φωτογραφίας και περιπατητική γνωριμία των μελών των ΚΑΠΗ με την πόλη. (Chania)
Η εβδομάδα ολοκληρώνεται στις 22 Σεπτεμβρίου με τη «Γιορτή Βιώσιμης Μετακίνησης», ποδηλατικές δραστηριότητες για μαθητές και τη δράση «Παρκάρω και Περπατώ», μέσω της οποίας όσοι αφήνουν το αυτοκίνητό τους στο δημοτικό πάρκινγκ ενθαρρύνονται να συνεχίσουν πεζή. (Chania)
Πολύγυρος: Οικογενειακή ποδηλατάδα και ευρωπαϊκή «Πρόκληση Βημάτων»
Ο Δήμος Πολυγύρου έχει ανακοινώσει δύο συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. Στις 20 Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιηθεί οικογενειακή ποδηλατάδα, ανοιχτή σε όλες τις ηλικίες, ενώ από 16 έως 20 Σεπτεμβρίου ο Δήμος συμμετέχει στην ευρωπαϊκή Steps Challenge μέσω της εφαρμογής Walk15.
Οι δημότες καλούνται να καταγράφουν τα καθημερινά τους βήματα, ώστε ο Πολύγυρος να συγκεντρώνει βαθμούς στην πανευρωπαϊκή κατάταξη πόλεων. (Δήμος Πολυγύρου)
Ρέθυμνο: 14 δράσεις για περπάτημα, ποδήλατο και οδική ασφάλεια
Ιδιαίτερα ενισχυμένη είναι και η παρουσία του Δήμου Ρεθύμνης, ο οποίος έχει προγραμματίσει 14 δράσειςγια την εβδομάδα.
Το πρόγραμμα επικεντρώνεται στο περπάτημα, το ποδήλατο, τη μικροκινητικότητα, την οδική ασφάλεια και την επανασύνδεση των κατοίκων με τον δημόσιο χώρο. Πλατείες, δρόμοι, σχολεία και άλλοι δημόσιοι χώροι πρόκειται να φιλοξενήσουν δραστηριότητες ενημέρωσης, άθλησης και συμμετοχής για διαφορετικές ηλικιακές ομάδες. (Rethymno Municipality)
Το Ρέθυμνο έχει, άλλωστε, συνδέσει τη συμμετοχή του στην Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας με μια ευρύτερη πολιτική για τη μικροκινητικότητα και τις πράσινες μεταφορές. (Rethymno Municipality)
Ξάνθη: Στο επίκεντρο μαθητές και δημόσιος χώρος
Στην Ξάνθη η προετοιμασία έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετές εβδομάδες, με τον Δήμο να ζητά τη συμμετοχή και της Ένωσης Συλλόγων Γονέων, προκειμένου να εμπλακούν ενεργά μαθητές και σχολικές κοινότητες. Στις προπαρασκευαστικές συζητήσεις έχουν τεθεί και παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο και κλείσιμο κεντρικών δρόμων για δράσεις της Εβδομάδας. (Ensygoxanthis)
Η 22α Σεπτεμβρίου ως δοκιμή για την πόλη χωρίς ΙΧ
Κορυφαία στιγμή της διοργάνωσης παραμένει η Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο στις 22 Σεπτεμβρίου.
Ο επίσημος ευρωπαϊκός οδηγός προς τους Δήμους προτείνει μια πολύ πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση από το απλό κλείσιμο ενός δρόμου. Ζητά να επιλέγεται συγκεκριμένη περιοχή, να ενημερώνονται εγκαίρως κάτοικοι και επαγγελματίες, να συμμετέχουν σχολεία, ποδηλατικές ομάδες, σύλλογοι κατοίκων, επιχειρήσεις και φορείς δημόσιας συγκοινωνίας και να παρέχονται πραγματικές εναλλακτικές λύσεις αντί του ΙΧ.
Οι κατευθύνσεις προβλέπουν ακόμη ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών, προσβασιμότητα για άτομα με μειωμένη κινητικότητα, ειδικές ή δωρεάν μετακινήσεις όπου είναι δυνατόν, χώρους στάθμευσης στην περιφέρεια συνδεδεμένους με λεωφορεία, ποδήλατα και πεζές διαδρομές, καθώς και μέτρηση των αποτελεσμάτων σε κυκλοφορία, θόρυβο, εκπομπές, κατανάλωση καυσίμων και υγεία.
Το σημαντικότερο, όμως, είναι το τελευταίο βήμα που προτείνει η ίδια η ευρωπαϊκή καμπάνια: μια προσωρινή Ημέρα Χωρίς Αυτοκίνητο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να φανεί στους κατοίκους πώς θα μπορούσε να είναι ένας δρόμος χωρίς κυριαρχία του ΙΧ και να δοκιμαστούν λύσεις που αργότερα μπορούν να αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα.
Τέσσερις ημέρες για περισσότερες ελληνικές συμμετοχές
Με την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας να ξεκινά στις 16 Σεπτεμβρίου, η εικόνα των μόλις 14 ελληνικών συμμετοχών αφήνει ακόμη σημαντικό περιθώριο για περισσότερους Δήμους να ενεργοποιηθούν.
Η διοργάνωση δεν απαιτεί από έναν Δήμο να έχει λύσει ήδη τα προβλήματα της κυκλοφορίας του. Ακριβώς το αντίθετο: αποτελεί μια ευκαιρία για να τα αναδείξει, να εμπλέξει τους πολίτες, να δοκιμάσει διαφορετικές λύσεις και να μετατρέψει τη συζήτηση για τη βιώσιμη κινητικότητα από μια θεωρητική υποχρέωση των ΣΒΑΚ σε ορατές παρεμβάσεις μέσα στην ίδια την πόλη.
Και τέσσερις ημέρες πριν από την έναρξη, το ερώτημα πλέον είναι πόσοι ακόμη ελληνικοί Δήμοι θα προλάβουν να μπουν στον ευρωπαϊκό χάρτη.
