Κατευθυντήριες οδηγίες εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το πώς πρέπει να εφαρμόζεται το άρθρο 25 του Net-Zero Industry Act – Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1735 στις δημόσιες συμβάσεις. Οι οδηγίες δεν είναι νομικά δεσμευτικές, αλλά αποτελούν ουσιαστικά τον «οδηγό εφαρμογής» για αναθέτουσες αρχές και αναθέτοντες φορείς οι οποίες όμως προσεχώς θα ενσωματωθούν για στο εθνικό μας δίκαιο. Άλλωστε πριν από λίγες ημέρες η Ε.Ε. παρουσίασε την πρότασή της για μια πράξη αναθεώρησης του πλαισίου της ΕΕ για τις δημόσιες συμβάσεις.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι, για συγκεκριμένες δημόσιες συμβάσεις που περιλαμβάνουν τεχνολογίες μηδενικών καθαρών εκπομπών, η αναθέτουσα αρχή δεν αρκεί πλέον να εξετάζει μόνο τιμή και τεχνικά χαρακτηριστικά. Πρέπει, υπό προϋποθέσεις, να ενσωματώνει και απαιτήσεις περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής αλυσίδας και μη τιμολογιακά κριτήρια.

1. Ποιες συμβάσεις πιάνει το άρθρο 25

Το άρθρο 25 εφαρμόζεται στις δημόσιες συμβάσεις που υπάγονται στις Οδηγίες 2014/23/ΕΕ, 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ και έχουν ως αντικείμενο τεχνολογίες net-zero που περιλαμβάνονται στο άρθρο 4 παρ. 1 στοιχεία α΄ έως κ΄ του NZIA. Άρα, το πρώτο που πρέπει να κάνει ένας Δήμος ή άλλος δημόσιος φορέας είναι να απαντήσει:

«Η συγκεκριμένη προμήθεια ή το έργο περιλαμβάνει τεχνολογία net-zero που καλύπτεται από τον Κανονισμό;»

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι στις συμβάσεις έργων αρκεί η τεχνολογία να περιλαμβάνεται μέσα στο έργο. Η Επιτροπή δίνει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την κατασκευή ή ανακαίνιση σχολείου στο οποίο τοποθετούνται φωτοβολταϊκά. Η σύμβαση εμπίπτει στο άρθρο 25, παρότι τα φωτοβολταϊκά αποτελούν μόνο μέρος του συνολικού έργου.

Και εδώ υπάρχει ένα πολύ σημαντικό σημείο:

Δεν υπάρχει ελάχιστο ποσοστό αξίας της net-zero τεχνολογίας μέσα στη σύμβαση. Αν δηλαδή ένα έργο 5 εκατ. ευρώ περιλαμβάνει φωτοβολταϊκά αξίας 150.000 ευρώ, μπορεί παρ’ όλα αυτά να ενεργοποιείται το άρθρο 25, εφόσον φυσικά η συνολική σύμβαση βρίσκεται πάνω από τα ευρωπαϊκά κατώφλια. Οι απαιτήσεις όμως του άρθρου 25 εφαρμόζονται στο συγκεκριμένο net-zero τμήμα και όχι κατ’ ανάγκη σε ολόκληρη τη σύμβαση.

2. Προσοχή στη διαφορά «τελικό προϊόν» – «υποεξάρτημα»

Η Επιτροπή βάζει εδώ μία κρίσιμη διάκριση. Το άρθρο 25 ενεργοποιείται όταν το net-zero προϊόν αποτελεί τελικό προϊόν που αποτελεί αντικείμενο της σύμβασης. Δεν αρκεί κάποιο net-zero προϊόν να βρίσκεται απλώς μέσα σε άλλο προϊόν.

Παράδειγμα της ίδιας της Επιτροπής:

• αγορά βιομηχανικών μπαταριών → καλύπτεται,
• αγορά ηλεκτρικών λεωφορείων που περιέχουν μπαταρίες → δεν ενεργοποιείται το άρθρο 25 μόνο λόγω των μπαταριών.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για Δήμους, καθώς σημαίνει ότι δεν πρέπει να θεωρούν αυτομάτως πως κάθε αγορά ηλεκτρικού οχήματος, μηχανήματος ή εξοπλισμού εμπίπτει στο άρθρο 25.

3. Στις συμβάσεις με τμήματα, ο έλεγχος γίνεται ανά LOT

Ένα ακόμη πρακτικό σημείο είναι ότι όταν ένας διαγωνισμός χωρίζεται σε τμήματα, η εφαρμογή του άρθρου 25 εξετάζεται ανά τμήμα.

Παράδειγμα:

• LOT 1: προμήθεια φωτοβολταϊκών,
• LOT 2: εγκατάσταση.

Το άρθρο 25 μπορεί να εφαρμόζεται μόνο στο πρώτο τμήμα. Η Επιτροπή όμως προειδοποιεί ρητά ότι απαγορεύεται ο τεχνητός κατακερματισμός της διαδικασίας με στόχο την αποφυγή εφαρμογής του NZIA.

4. Οι τρεις βασικές κατηγορίες απαιτήσεων

Οι κατευθυντήριες γραμμές εξηγούν ότι το άρθρο 25 δημιουργεί ουσιαστικά τρία διαφορετικά «στρώματα» υποχρεώσεων:

1. περιβαλλοντική βιωσιμότητα,
2. τουλάχιστον μία πρόσθετη μη τιμολογιακή απαίτηση για έργα και παραχωρήσεις,
3. ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Δεν είναι ακριβώς το ίδιο πράγμα και δεν ενεργοποιούνται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο.

5. Περιβαλλοντική βιωσιμότητα

Το άρθρο 25 παρ. 1 προβλέπει υποχρεωτικές ελάχιστες απαιτήσεις περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Αλλά εδώ υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση: δεν υπάρχουν ακόμη οριζόντιες υποχρεώσεις για όλες τις net-zero τεχνολογίες. Η εφαρμογή εξαρτάται από εκτελεστικές πράξεις της Επιτροπής. Σήμερα, σύμφωνα με το έγγραφο, ο Εκτελεστικός Κανονισμός 2026/718 θεσπίζει υποχρεωτικές απαιτήσεις σχετικά με την ανακυκλωσιμότητα των πτερυγίων ανεμογεννητριών. Οι σχετικές υποχρεώσεις εφαρμόζονται από 30 Ιουνίου 2026.

Άρα η Επιτροπή λέει ουσιαστικά: Μην θεωρείτε ότι το άρθρο 25 επιβάλλει από μόνο του συγκεκριμένα περιβαλλοντικά standards σε κάθε φωτοβολταϊκό, αντλία θερμότητας, μπαταρία κ.λπ. Πρέπει να υπάρχει η αντίστοιχη εκτελεστική πράξη. Οι αναθέτουσες αρχές όμως μπορούν να προσθέτουν και δικά τους πρόσθετα περιβαλλοντικά κριτήρια, εφόσον είναι νόμιμα και συνδεδεμένα με το αντικείμενο της σύμβασης.

6. Νέα υποχρέωση για τα έργα: ένα τουλάχιστον μη τιμολογιακό κριτήριο

Για συμβάσεις έργων και παραχωρήσεις έργων που περιλαμβάνουν net-zero τεχνολογία, πρέπει να χρησιμοποιείται τουλάχιστον μία από τρεις πρόσθετες απαιτήσεις:

• κοινωνική ή εργασιακή απαίτηση,
• απαίτηση κυβερνοασφάλειας,
• συμβατική υποχρέωση έγκαιρης παράδοσης.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους Δήμους, διότι αφορά πολλά ενεργειακά ή κατασκευαστικά έργα.

7. Κοινωνικές και εργασιακές απαιτήσεις

Η Επιτροπή προτείνει, μεταξύ άλλων:

• απασχόληση ατόμων που αντιμετωπίζουν κοινωνικές ή επαγγελματικές δυσκολίες,
• συμμετοχή ΜΜΕ,
• ethical sourcing,
• εκπαίδευση,
• μαθητεία,
• κοινωνική ένταξη,
• υποχρεώσεις δέουσας επιμέλειας για ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα.

Για παράδειγμα, μία σύμβαση μπορεί να προβλέπει: συγκεκριμένο αριθμό ωρών επαγγελματικής κατάρτισης ή μαθητείας κατά την εκτέλεση του έργου. Το κρίσιμο όμως είναι η απαίτηση να έχει σύνδεση με το αντικείμενο της σύμβασης και ειδικότερα με την παραγωγή ή την αλυσίδα εφοδιασμού της net-zero τεχνολογίας.

Δεν μπορεί ο Δήμος να χρησιμοποιεί γενικές κοινωνικές απαιτήσεις που δεν έχουν πραγματική σύνδεση με τη συγκεκριμένη σύμβαση.

8. Κυβερνοασφάλεια

Η δεύτερη επιλογή είναι η συμμόρφωση με απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας. Η Επιτροπή παραπέμπει στον Cyber Resilience Act, ο οποίος θα εφαρμοστεί πλήρως από 11 Δεκεμβρίου 2027. Μέχρι τότε, οι αναθέτουσες αρχές θα πρέπει να ζητούν από τους προσφέροντες να αποδεικνύουν συμμόρφωση με τις ισχύουσες ευρωπαϊκές και εθνικές απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας. Αυτό μπορεί να γίνει ιδιαίτερα σημαντικό σε:

• έξυπνα ενεργειακά συστήματα,
• συστήματα αποθήκευσης,
• ενεργειακές πλατφόρμες,
• έξυπνους μετρητές,
• ψηφιακά ελεγχόμενες υποδομές.

9. Έγκαιρη παράδοση – ακόμη και με ρήτρες

Η τρίτη δυνατότητα είναι ίσως η πιο εύχρηστη για πολλές αναθέτουσες αρχές. Μπορεί να προβλεφθεί συμβατική υποχρέωση έγκαιρης παράδοσης της net-zero τεχνολογίας. Η υποχρέωση μπορεί να καλύπτει:

• σχεδιασμό,
• αγορά,
• παράδοση,
• εγκατάσταση,
• θέση σε λειτουργία.

Η Επιτροπή δίνει μάλιστα παράδειγμα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών μέσα σε τέσσερις μήνες και πρόβλεψης ημερήσιας χρηματικής ποινής σε περίπτωση καθυστέρησης. Άρα πρακτικά δημιουργείται ευρωπαϊκό έρεισμα για πολύ πιο σαφείς ρήτρες έγκαιρης παράδοσης σε ενεργειακά έργα.

10. Η μεγάλη αλλαγή: «ανθεκτικότητα» της εφοδιαστικής αλυσίδας

Το πιο ενδιαφέρον μέρος των οδηγιών είναι πιθανότατα η εφαρμογή του άρθρου 25 παρ. 7. Ο στόχος είναι να περιοριστεί η υπερβολική εξάρτηση της ΕΕ από μία τρίτη χώρα. Η απαίτηση ενεργοποιείται όταν υπάρχει υψηλή εξάρτηση από μία χώρα εκτός ΕΕ. Υψηλή εξάρτηση θεωρείται όταν:

Α. πάνω από το 50% της ευρωπαϊκής προμήθειας ενός net-zero τελικού προϊόντος ή βασικού εξαρτήματος προέρχεται από μία τρίτη χώρα,

ή

Β. πάνω από το 40% προέρχεται από μία τρίτη χώρα και το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί κατά τουλάχιστον 10 ποσοστιαίες μονάδες κατά μέσο όρο σε δύο συνεχόμενα χρόνια.

Η Επιτροπή ονομάζει τη χώρα αυτή dominant source of supply.

11. Ο Δήμος δεν κάνει μόνος του τον υπολογισμό εξάρτησης

Αυτό είναι από τα σημαντικότερα πρακτικά σημεία.

Οι αναθέτουσες αρχές: δεν υπολογίζουν μόνες τους εάν υπάρχει εξάρτηση από την Κίνα ή άλλη τρίτη χώρα. Πρέπει να χρησιμοποιούν την επίσημη Communication της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις net-zero dependencies. Η Επιτροπή θα δημοσιεύει τα δεδομένα κάθε χρόνο. Εάν ένα προϊόν ή εξάρτημα δεν εμφανίζεται στον σχετικό πίνακα, οι οδηγίες αναφέρουν ότι μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν υπάρχει υψηλή εξάρτηση. Αυτό προστατεύει σε μεγάλο βαθμό τις αναθέτουσες αρχές από το να κάνουν δικές τους γεωοικονομικές εκτιμήσεις.

12. Ο «κανόνας του 50%»

Εφόσον ενεργοποιηθεί η απαίτηση ανθεκτικότητας, ισχύουν δύο περιορισμοί.

Πρώτος περιορισμός

Δεν μπορεί περισσότερο από 50% της αξίας του τελικού net-zero προϊόντος να προέρχεται από την κυρίαρχη τρίτη χώρα. Παράδειγμα φωτοβολταϊκών: αν η χώρα Χ θεωρείται dominant source of supply, μέχρι 50% της αξίας των φωτοβολταϊκών μπορεί να έχει καταγωγή από τη χώρα Χ.

Δεύτερος περιορισμός

Δεν μπορεί περισσότερο από 50% της συνολικής αξίας των βασικών ειδικών εξαρτημάτων να προέρχεται από την κυρίαρχη τρίτη χώρα. Το σημαντικό είναι ότι το 50% εξετάζεται συνολικά και όχι ανά εξάρτημα. Το διάγραμμα της σελίδας 13 των κατευθυντήριων γραμμών το δείχνει πολύ καθαρά: δύο εξαρτήματα μπορεί να προέρχονται από την κυρίαρχη χώρα, αλλά εφόσον αντιστοιχούν συνολικά στο 35% της αξίας των βασικών εξαρτημάτων, η προσφορά παραμένει συμβατή. Αυτό αφήνει στους προμηθευτές σημαντικό περιθώριο να σχεδιάσουν την εφοδιαστική τους αλυσίδα.

13. Πώς αποδεικνύεται η χώρα προέλευσης

Η προέλευση καθορίζεται με βάση τους μη προτιμησιακούς κανόνες καταγωγής του Ενωσιακού Τελωνειακού Κώδικα. Οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν μεγάλο εύρος αποδεικτικών στοιχείων:

• τιμολόγια,
• serial numbers,
• product IDs,
• πινακίδες προϊόντων,
• πιστοποιητικά καταγωγής,
• φορτωτικές,
• μεταφορικά έγγραφα,
• bills of materials,
• πιστοποιητικά επιθεώρησης εργοστασίου,
• manufacturing execution systems.

Η Επιτροπή μάλιστα προτείνει σταδιακά την αξιοποίηση ψηφιακών συστημάτων ιχνηλασιμότητας και Digital Product Passports.

14. Πολύ αυστηρός κανόνας όταν δεν υπάρχουν αποδείξεις

Εδώ οι οδηγίες είναι ιδιαίτερα αυστηρές. Εάν ο ανάδοχος δεν προσκομίσει επαρκή αποδεικτικά στοιχεία για την προέλευση, η αναθέτουσα αρχή πρέπει να θεωρεί ότι το προϊόν ή το εξάρτημα: προέρχεται από χώρα από την οποία η ΕΕ έχει υψηλή εξάρτηση. Άρα το βάρος απόδειξης ουσιαστικά μεταφέρεται στον οικονομικό φορέα. Αυτό είναι ένα από τα σημεία που πιθανότατα θα απαιτήσει μεγάλη προσοχή στη σύνταξη των τευχών δημοπράτησης.

15. Η Επιτροπή προτείνει ακόμη και «whitelists»

Για να μειωθεί η γραφειοκρατία, η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν whitelists net-zero προϊόντων που έχουν ήδη αποδειχθεί ότι συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις ανθεκτικότητας. Αν αυτό εφαρμοστεί σε εθνικό επίπεδο, θα μπορούσε να απλοποιήσει σημαντικά τους διαγωνισμούς Δήμων και άλλων φορέων.

16. Πώς υπολογίζεται η αξία των βασικών εξαρτημάτων

Η Επιτροπή δίνει δύο δυνατότητες: είτε να χρησιμοποιηθούν οι προκαθορισμένες reference values του Παραρτήματος Ι των κατευθυντήριων γραμμών, είτε ο προσφέρων να αποδείξει τις πραγματικές αξίες των εξαρτημάτων του.

Στη δεύτερη περίπτωση:

• όλα τα βασικά εξαρτήματα πρέπει να αθροίζονται στο 100%,
• κάθε ποσοστό πρέπει να αντανακλά τη σχετική προστιθέμενη αξία παραγωγής,
• πρέπει να υπάρχουν υποστηρικτικά έγγραφα,
• στον υπολογισμό περιλαμβάνονται δασμοί, anti-dumping και anti-subsidy duties.

Άρα το σύστημα μπορεί να οδηγήσει σε αρκετά σύνθετους ελέγχους εφοδιαστικής αλυσίδας.

17. Δεν χρειάζονται όλα τα αποδεικτικά ήδη κατά την προσφορά

Υπάρχει πάντως μία σημαντική διευκόλυνση. Κατά την υποβολή της προσφοράς, ο οικονομικός φορέας μπορεί να δεσμεύεται ότι θα συμμορφωθεί, ακόμη και με self-declaration. Τα πλήρη αποδεικτικά μπορούν να ζητηθούν αργότερα.

Η αναθέτουσα αρχή έχει διακριτική ευχέρεια ως προς το πότε θα γίνει ο έλεγχος:

• κατά την ανάθεση,
• κατά την παραγγελία,
• κατά την παράδοση,
• σε άλλο στάδιο εκτέλεσης.

Αυτό έχει λογική, διότι σε πολλά έργα ο ανάδοχος δεν έχει ακόμη επιλέξει τον τελικό κατασκευαστή των φωτοβολταϊκών, μπαταριών κ.λπ. όταν καταθέτει την προσφορά.

18. Πολύ σημαντική χρηματική επιβάρυνση: τουλάχιστον 10%

Εάν ο ανάδοχος τελικά δεν μπορέσει να αποδείξει τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις ανθεκτικότητας, η αναθέτουσα αρχή πρέπει να του επιβάλει αναλογική επιβάρυνση τουλάχιστον 10%.

Προσοχή: το 10% υπολογίζεται στην αξία του συγκεκριμένου net-zero τελικού προϊόντος και όχι στη συνολική αξία της σύμβασης. Ακόμη πιο αυστηρό είναι ότι, εάν μόνο ένα μέρος του προϊόντος αποδειχθεί μη συμβατό, η επιβάρυνση τουλάχιστον 10% εφαρμόζεται στη συνολική αξία του συγκεκριμένου net-zero προϊόντος.

Παράδειγμα:

έργο περιλαμβάνει φωτοβολταϊκά αξίας 500.000 ευρώ. Εάν ο ανάδοχος δεν αποδείξει τη συμμόρφωση, η ελάχιστη επιβάρυνση μπορεί να είναι: 50.000 ευρώ. Δεν υπολογίζεται στην αξία ολόκληρου του έργου.

19. Προστασία από τεχνητά χαμηλή τιμή

Η Επιτροπή προβλέπει μάλιστα και anti-circumvention λογική. Αν ο ανάδοχος εμφανίσει τα φωτοβολταϊκά σε τεχνητά χαμηλή αξία μέσα στη συνολική σύμβαση ώστε να μειώσει ενδεχόμενη ποινή, η αναθέτουσα αρχή πρέπει να λάβει υπόψη την πραγματική αγοραία αξία. Άρα δεν αρκεί η λογιστική κατανομή της τιμής από τον ανάδοχο.

20. Οι εξαιρέσεις είναι διαφορετικές ανά απαίτηση

Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο σύνθετα κομμάτια των οδηγιών. Για τις απαιτήσεις περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και τα πρόσθετα μη τιμολογιακά κριτήρια, μπορεί να υπάρξει εξαίρεση εφόσον:

• υπάρχει μόνο ένας πραγματικός προμηθευτής,
• προηγούμενος αντίστοιχος διαγωνισμός δεν είχε κατάλληλες προσφορές,
• η εφαρμογή των απαιτήσεων δημιουργεί δυσανάλογο κόστος.

Αντίθετα, για την ανθεκτικότητα οι εξαιρέσεις είναι πολύ στενότερες. Ο πίνακας της σελίδας 18 των κατευθυντήριων γραμμών το αποτυπώνει καθαρά: η ύπαρξη ενός μόνο προμηθευτή ή η δυσανάλογη αύξηση κόστους δεν αποτελούν από μόνα τους λόγους εξαίρεσης από τις απαιτήσεις ανθεκτικότητας. Αυτό είναι κομβικό.

21. Εξαίρεση λόγω κόστους: όριο 20%

Για τις απαιτήσεις περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και τα πρόσθετα μη τιμολογιακά κριτήρια, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να μην τα εφαρμόσει όταν υπολογίζει ότι προκαλούν διαφορά κόστους άνω του 20%. Το 20% υπολογίζεται πάνω στο κόστος του net-zero τμήματος και όχι πάνω στο σύνολο της δημόσιας σύμβασης. Και ο υπολογισμός πρέπει να γίνει πριν από την έναρξη του διαγωνισμού, βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων δεδομένων αγοράς. Δεν αρκεί δηλαδή μια γενική αιτιολογία του τύπου «οι πράσινες απαιτήσεις θα αυξήσουν το κόστος».

22. Αποτυχημένος διαγωνισμός και resilience

Για την ανθεκτικότητα, η διαδικασία είναι πιο αυστηρή. Δεν μπορεί ο Δήμος να πει εκ των προτέρων: «Η αγορά δεν μπορεί να ανταποκριθεί, άρα δεν θα βάλω resilience requirement». Πρέπει πρώτα να προκηρυχθεί διαδικασία με την απαίτηση ανθεκτικότητας και να μην υποβληθεί κατάλληλη προσφορά.

Τότε υπάρχουν δύο βασικές επιλογές:

1. διαπραγματευτική διαδικασία χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, χωρίς όμως αλλαγή των ελάχιστων απαιτήσεων ανθεκτικότητας,

ή

2. νέα διαδικασία χωρίς τις απαιτήσεις ανθεκτικότητας.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει η αγορά να δοκιμάζεται πραγματικά πριν δοθεί εξαίρεση.

23. Η εξαίρεση των διεθνών συμφωνιών – πολύ κρίσιμο στοιχείο

Υπάρχει όμως μία πολύ σημαντική εξαίρεση από το resilience requirement. Εάν η «dominant source of supply» είναι χώρα που δεσμεύεται από:

• το WTO Government Procurement Agreement – GPA, ή
• άλλη σχετική διεθνή συμφωνία δημοσίων συμβάσεων με την ΕΕ,

και ο συγκεκριμένος διαγωνισμός καλύπτεται από αυτή τη συμφωνία, τότε οι περιορισμοί ανθεκτικότητας δεν εφαρμόζονται στα προϊόντα της συγκεκριμένης χώρας. Και εδώ η Επιτροπή τονίζει κάτι σημαντικό: η εξαίρεση εξετάζει την καταγωγή του προϊόντος, όχι την έδρα της εταιρείας. Άρα δεν έχει σημασία μόνο αν ο προμηθευτής είναι ελληνική ή ευρωπαϊκή εταιρεία. Σημασία έχει πού κατασκευάστηκε το προϊόν ή το εξάρτημα.

Τι σημαίνουν όλα αυτά πρακτικά για έναν Δήμο

Για μία δημοτική αναθέτουσα αρχή, οι νέες οδηγίες ουσιαστικά σημαίνουν ότι σε έργα όπως:

• ενεργειακή αναβάθμιση δημοτικών κτιρίων,
• φωτοβολταϊκά σε σχολεία,
• φωτοβολταϊκά σε δημοτικά κτίρια,
• συστήματα αποθήκευσης ενέργειας,
• αντλίες θερμότητας,
• ενεργειακές υποδομές,

θα πρέπει πλέον να υπάρχει ένας επιπλέον έλεγχος NZIA πριν από τη σύνταξη της διακήρυξης.

Η πρακτική διαδικασία θα μπορούσε να είναι:

1. Εμπίπτει η σύμβαση στις ευρωπαϊκές οδηγίες δημοσίων συμβάσεων;

2. Περιλαμβάνει net-zero technology του άρθρου 4;

3. Πρόκειται για τελικό προϊόν ή απλώς υποεξάρτημα άλλου προϊόντος;

4. Υπάρχει εφαρμοστέα υποχρεωτική περιβαλλοντική απαίτηση;

5. Αν πρόκειται για έργο, ποιο από τα τρία μη τιμολογιακά κριτήρια του άρθρου 25(3) θα χρησιμοποιηθεί;

6. Υπάρχει επίσημα καταγεγραμμένη υψηλή εξάρτηση από τρίτη χώρα;

7. Αν ναι, πώς θα αποδεικνύεται η καταγωγή του τελικού προϊόντος και των βασικών εξαρτημάτων;

8. Πότε θα γίνει ο έλεγχος συμμόρφωσης;

9. Έχει προβλεφθεί στη σύμβαση η επιβάρυνση τουλάχιστον 10% σε περίπτωση μη συμμόρφωσης;

Αυτό ουσιαστικά δημιουργεί μία καινούργια κατηγορία procurement compliance για τις ενεργειακές και κλιματικές προμήθειες.

Το σημαντικότερο συμπέρασμα

Η φιλοσοφία του άρθρου 25 είναι μεγαλύτερη από την «πράσινη προμήθεια».

Η ΕΕ επιχειρεί να μετατρέψει τις δημόσιες συμβάσεις σε εργαλείο βιομηχανικής πολιτικής.

Μέχρι σήμερα το ερώτημα ενός δημόσιου διαγωνισμού ήταν κυρίως:

«Ποιο προϊόν πληροί τις προδιαγραφές και ποια είναι η καλύτερη οικονομική προσφορά;»

Με το NZIA προστίθεται πλέον και το ερώτημα:

«Από πού προέρχεται το προϊόν, από πού προέρχονται τα βασικά του εξαρτήματα και πόσο εξαρτημένη είναι η Ευρώπη από τη συγκεκριμένη χώρα;»

Γι’ αυτό και οι κατευθυντήριες γραμμές είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τους Δήμους: ειδικά σε έργα φωτοβολταϊκών, ενεργειακών αναβαθμίσεων και άλλων net-zero τεχνολογιών, η χώρα καταγωγής και η εφοδιαστική αλυσίδα μετατρέπονται σε στοιχείο της νομιμότητας και εκτέλεσης της δημόσιας σύμβασης, όχι απλώς σε πληροφορία για τον προμηθευτή.

Διαβάστε εδώ τις οδηγίες