Pyxida-ota.gr: Τι δείχνει η ανάλυση 180 δημοτικών συμβάσεων Αφαλάτωσης στους Ελληνικούς δήμους

Πλαίσιο και μεθοδολογία

Η pyxida-ota.gr εξέτασε 180 συμβάσεις που έχουν αναρτηθεί στη Διαύγεια και αφορούν την αφαλάτωση θαλασσινού νερού σε ελληνικούς Δήμους, κυρίως νησιωτικούς. Από αυτές, περίπου 151 κατηγοριοποιήθηκαν σε: προμήθεια & εγκατάσταση νέας μονάδας, μίσθωση φορητής μονάδας, λειτουργία & συντήρηση υφιστάμενης μονάδας, προμήθεια ανταλλακτικών/αναλωσίμων, μελέτες και τεχνική υποστήριξη, τροποποιήσεις συμβάσεων και λοιπές τεχνικές εργασίες.

Για λόγους εστίασης στα ίδια τα ευρήματα και όχι στη στοχοποίηση συγκεκριμένων αρχών, οι Δήμοι δεν κατονομάζονται· κάθε παράδειγμα παρουσιάζεται ως ξεχωριστή, αριθμημένη περίπτωση, με γενικές γεωγραφικές ενδείξεις όπου αυτό βοηθά στην κατανόηση (π.χ. «μικρό νησί Κυκλάδων», «μεγάλος ηπειρωτικός Δήμος»). Η ίδια αριθμημένη περίπτωση, όταν επανεμφανίζεται σε διαφορετικό σημείο του κειμένου, αναφέρεται στον ίδιο Δήμο.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Το κείμενο είναι προϊόν Τεχνητής Νοημοσύνης από εξειδικευμένο και εκπαιδευμένο agent της pyxida-ota.gr.

Αγορά νέας μονάδας: τέσσερα καθαρά παραδείγματα

Εντοπίστηκαν τέσσερις συμβάσεις καθαρής αγοράς και εγκατάστασης νέου εξοπλισμού, χωρίς μισθωτικά ή συμβουλευτικά στοιχεία που να νοθεύουν τη σύγκριση:

Η Περίπτωση 3 ξεχωρίζει τεχνικά: δεν πρόκειται για μία απλή μονάδα αλλά για δύο σε σειρά – μια κύρια των 480 m³/ημέρα και μια δεύτερη των 120 m³/ημέρα που επεξεργάζεται περαιτέρω το απόβλητο αλμόλοιπο της πρώτης, ανακτώντας επιπλέον πόσιμο νερό και μειώνοντας τον όγκο απόρριψης στη θάλασσα. Συνοδεύεται από αυτόνομο φωτοβολταϊκό σύστημα 5kW και χρηματοδοτείται από τον Χρηματοδοτικό Μηχανισμό του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Η Περίπτωση 4 αφορά ένα αποκεντρωμένο μοντέλο υδροδότησης: τρεις κλασικές μονάδες αφαλάτωσης συν πέντε αυτόνομα σημεία αυτοεξυπηρέτησης νερού («water kiosk») των 6 m³/ημέρα η καθεμία, σε πέντε διαφορετικούς οικισμούς. Η Περίπτωση 1, συγχρηματοδοτούμενη από το Ταμείο Συνοχής, είναι η φθηνότερη ανά κυβικό δυναμικότητας από τις τέσσερις, με αναφορά σε προαιρετική λειτουργία-συντήρηση 5+5 ετών μετά την παράδοση.

Η διαφορά τιμής ανά κυβικό ανάμεσα στις τέσσερις (από 590 έως 2.026 ευρώ) εξηγείται εν μέρει από το γεγονός ότι οι Περιπτώσεις 3 και 4 ενσωματώνουν πρόσθετα στοιχεία (ΑΠΕ, επεξεργασία άλμης, πολλαπλά μικρά σημεία) που η απλή μονάδα της Περίπτωσης 1 δεν έχει.

Μίσθωση φορητής μονάδας: τρεις διαφορετικές λογικές τιμολόγησης

Στις 18 συμβάσεις μίσθωσης που εξετάστηκαν εντοπίστηκαν τρεις σαφώς διακριτές λογικές τιμολόγησης:

Σταθερό μηνιαίο μίσθωμα (η πλειονότητα): ο Δήμος πληρώνει ένα σταθερό ποσό τον μήνα ανεξαρτήτως της ποσότητας νερού που παράχθηκε. Κανονικοποιώντας σε ευρώ ανά κυβικό/ημέρα δυναμικότητας τον μήνα, οι τιμές κυμαίνονται από περίπου 50 έως 187 ευρώ, με χαρακτηριστικό παράδειγμα δύο πανομοιότυπων ως προς δυναμικότητα (200 m³/ημέρα) και διάρκεια (4 μήνες) συμβάσεων της Περίπτωσης 5 (νησί Κυκλάδων) το 2024, όπου η μονάδα στην πρώτη τοποθεσία χρεώθηκε 37.350 €/μήνα και αυτή στη δεύτερη μόλις 23.600 €/μήνα – μια διαφορά που αποδίδεται ίσως στην τοποθεσία εγκατάστασης αλλά και στην έλλειψη έρευνας αγοράς. Στην ανανέωση της σύμβασης το 2026, ο ίδιος ανάδοχος τιμολόγησε και τις δύο μονάδες ενιαία, σε ίδια τιμή.

Χρέωση ανά κυβικό παραδιδόμενου νερού (Περιπτώσεις 6, 7 και 8): εδώ οι συμβάσεις λειτουργούν ουσιαστικά σαν προμήθεια νερού με το κόστος του εξοπλισμού «κρυμμένο» στην τιμή του κυβικού. Οι τιμές διαφοροποιούνται: 1,33 έως 1,70 ευρώ ανά κυβικό χωρίς ΦΠΑ, ανεξαρτήτως Δήμου.

Μεικτό μοντέλο (μία περίπτωση νησιού Δωδεκανήσου): σταθερό μηνιαίο μίσθωμα συν πρόσθετη χρέωση ανά κυβικό πέραν ορίου.

Αγορά ή ενοικίαση: τι συμφέρει

Αν συγκριθεί το αποσβεσμένο ετήσιο κόστος αγοράς (σε 15 έτη) με το ετήσιο ισοδύναμο κόστος μίσθωσης, ανά κυβικό/ημέρα δυναμικότητας, η αγορά φαίνεται πολύ φθηνότερη: περίπου 50-135 ευρώ τον χρόνο έναντι 600-2.240 ευρώ για τις μισθώσεις σταθερού μισθώματος. Η σύγκριση όμως δεν είναι δίκαιη αν μείνει εκεί: η τιμή αγοράς είναι καθαρά το κόστος εξοπλισμού (κεφαλαιουχική δαπάνη), ενώ οι περισσότερες συμβάσεις μίσθωσης περιλαμβάνουν ήδη προσωπικό λειτουργίας, χημικά, αναλώσιμα και συντήρηση – έξοδα που μετά την αγορά ο Δήμος επιβαρύνεται ξεχωριστά. Η πραγματική ερώτηση δεν είναι «αγορά ή μίσθωση εξοπλισμού» αλλά «αγορά εξοπλισμού + δικό μου προσωπικό/συντήρηση, ή πλήρες πακέτο υπηρεσίας από ανάδοχο». Για μεγάλο Δήμο με μόνιμη τεχνική υπηρεσία, η αγορά φαίνεται σαφώς πιο συμφέρουσα μακροπρόθεσμα· για μικρά νησιά χωρίς μόνιμο τεχνικό προσωπικό και με εποχιακή ανάγκη, η μίσθωση βγάζει νόημα παρά το υψηλότερο κόστος ανά κυβικό. Πολύ σημαντικό είναι ότι οι περισσότερες αγορές προκύπτουν με χρηματοδότηση άρα στην σύγκριση δεν περιλαμβάνεται η κεφαλαιουχική δαπάνη.

Μια ενδιάμεση λύση εντοπίστηκε στην Περίπτωση 10 (μεγάλο νησί): μια 15ετής σύμβαση 6.000.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ που συνδυάζει αναβάθμιση δυναμικότητας (από 1.600 σε 2.400 m³/ημέρα) με λειτουργία-συντήρηση για όλη τη 15ετία, με ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα 320.000 m³/έτος. Η ενιαία τιμή που προκύπτει (1,25 €/κυβικό χωρίς ΦΠΑ) είναι φθηνότερη από τις μισθώσεις μικρής διάρκειας, ακριβώς επειδή το κόστος αναβάθμισης αποσβένεται σε 15 χρόνια αντί για λίγους μήνες – ένα μοντέλο τύπου «κατασκευή-λειτουργία» που θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα για άλλους Δήμους με μόνιμη ανάγκη.

Λειτουργία και συντήρηση υφιστάμενων μονάδων: οικονομίες κλίμακας

Στις συμβάσεις λειτουργίας-συντήρησης υφιστάμενου εξοπλισμού (όχι μίσθωση νέου), το κόστος ανά κυβικό είναι, όπως αναμενόταν, χαμηλότερο από τη μίσθωση, αφού δεν περιλαμβάνει κεφαλαιουχικό κόστος. Η Περίπτωση 11 (μικρό νησί Δωδεκανήσου) πληρώνει σταθερά 74.400 € (με ΦΠΑ) τον χρόνο για μονάδα 600 m³/ημέρα με ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα 70.000 m³ – περίπου 0,86 €/κυβικό χωρίς ΦΠΑ, τιμή που έμεινε αμετάβλητη ακόμη και όταν η σύμβαση παρατάθηκε για επιπλέον έτος. Η Περίπτωση 12, με την ίδια δυναμικότητα (600 m³/ημέρα), πλήρωσε 30.000 € χωρίς ΦΠΑ για μια πεντάμηνη σύμβαση – περίπου 0,89 €/κυβικό, πρακτικά η ίδια τιμή. Η Περίπτωση 13 πληρώνει ρητά καθορισμένη τιμή 0,70 €/κυβικό (πλέον ΦΠΑ) για δύο υφιστάμενες μονάδες συνολικής δυναμικότητας 2.000 m³/ημέρα – με μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ 17% αντί του κανονικού 24%, όπως ισχύει σε συγκεκριμένα ακριτικά νησιά του Αιγαίου.

Αντίθετα, οι μικρές, απομονωμένες μονάδες κοστίζουν πολλαπλάσια ανά κυβικό: η Περίπτωση 9, για μια μικροσκοπική μονάδα 30 m³/ημέρα σε απομακρυσμένη νησίδα, πληρώνει σταθερά περίπου 3,10-3,20 €/κυβικό σε δύο διαδοχικές συμβάσεις – πάνω από τριπλάσιο της Περίπτωσης 11. Το ίδιο μοτίβο οικονομιών κλίμακας επιβεβαιώνεται σε κάθε τύπο σύμβασης που εξετάστηκε: αγορά, μίσθωση και συντήρηση.

Στην Περίπτωση 6 (μικρό νησί Ιονίου) η ανάγκη νερού φαίνεται να αυξάνεται σημαντικά: η σύμβαση συντήρησης του 2023 κάλυπτε δύο μονάδες (330+250 m³/ημέρα) για 146.940 €/έτος, ενώ αυτή του 2025 πρόσθεσε υπηρεσία επεξεργασίας για επιπλέον 500 m³/ημέρα, εκτοξεύοντας το κόστος σε 429.660 € – σχεδόν τριπλάσιο.

Ένα εύρημα που αξίζει προσοχή στη σχέση αγοράς-μίσθωσης: στην Περίπτωση 8 (νησί Σαρωνικού) εντοπίστηκε ξεχωριστή σύμβαση συντήρησης «της μισθωμένης, 2ης μονάδας αφαλάτωσης» – δηλαδή ακόμη και μια μισθωμένη μονάδα, που θεωρητικά περιλαμβάνει συντήρηση μέσα στο μίσθωμα, φαίνεται να απαίτησε επιπλέον ξεχωριστή πληρωμή παρακολούθησης. Το «όλα περιλαμβάνονται» μιας μίσθωσης αξίζει επαλήθευση σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση.

Ανταλλακτικά και αναλώσιμα: σταθερές τιμές, αλλά και αυξήσεις

Η Περίπτωση 7 (μικρό νησί Ιονίου) αγόρασε την ίδια μεμβράνη αντίστροφης όσμωσης (τύπου SW30HRLE-440i, 7,9 ίντσες) δύο φορές μέσα στο 2024, με πανομοιότυπη τιμή 691,20 €/τεμάχιο και τις δύο φορές – ένδειξη ότι το εργοστάσιο χρειάζεται πλήρη αλλαγή μεμβρανών περίπου κάθε 6 μήνες. Η Περίπτωση 5 (νησί Κυκλάδων) αγόρασε συγκεκριμένα μικροανταλλακτικά (φιλτροσακούλες, βαλβίδες) σε δύο ξεχωριστές προμήθειες με διαφορά 2 ετών, στην ίδια ακριβώς τιμή και τις δύο φορές.

Στον αντίποδα, στην Περίπτωση 17 (μικρό νησί Κυκλάδων που συντηρεί δύο ξεχωριστές μονάδες με πολύ συχνές μικρές προμήθειες αντί για μία ετήσια σύμβαση) ο ίδιος μεταδότης πίεσης PT509 κόστιζε 95,00 €/τεμάχιο τον Ιούλιο 2025 και 152,00 €/τεμάχιο τον Ιούνιο 2026, αύξηση περίπου 60% σε λιγότερο από έναν χρόνο. Η προμήθεια του Ιουνίου 2026 ήταν επίσης πολύ μεγαλύτερη από το σύνηθες (63.875 € αντί για τυπικά 1.500-3.500 €) γιατί περιελάμβανε πραγματική επισκευή: αλλαγή μεμβρανών, αποξήλωση ηλεκτρονικού εξοπλισμού ελέγχου και νέο ηλεκτρικό πίνακα.

Οι όροι των συμβάσεων

Στις περισσότερες συμβάσεις μίσθωσης και λειτουργίας επαναλαμβάνονται συγκεκριμένοι όροι: η ποιότητα του παραδιδόμενου νερού πρέπει να καλύπτει την ισχύουσα Υγειονομική Διάταξη (πλέον η Δ1(δ)/ΓΠ οικ. 27829/2023, που ενσωματώνει την Οδηγία ΕΕ 2020/2184)· η διασφάλιση γίνεται με δειγματοληψία στο σημείο παράδοσης, με τον Δήμο να μπορεί να δειγματίζει οποτεδήποτε χωρίς προειδοποίηση, ενώ σε περίπτωση αμφισβήτησης το δεσμευτικό αποτέλεσμα δίνεται από το Γενικό Χημείο του Κράτους· ο εξοπλισμός παραμένει στην κυριότητα του αναδόχου καθ’ όλη τη διάρκεια μίσθωσης· το ηλεκτρικό ρεύμα εξαιρείται σχεδόν πάντα και το πληρώνει ο Δήμος χωριστά· η σύμβαση μπορεί να παραταθεί έως 50% της αρχικής διάρκειας (άρθρο 217 Ν.4412/2016)· και στις αγορές, ο ανάδοχος δίνει εγγύηση καλής λειτουργίας 12-24 μηνών με εγγυητική επιστολή συνήθως 4% της αξίας.

Ξεχωρίζουν και κάποιοι πιο πρωτότυποι όροι: η Περίπτωση 9 (απομακρυσμένη νησίδα) έχει το πιο αναλυτικά διαβαθμισμένο σύστημα ποινών που εντοπίστηκε – 1η διαπίστωση ακατάλληλου νερού μέσα στον μήνα ισοδυναμεί με πρόστιμο μιας ημέρας αξίας νερού, 2η με μιας εβδομάδας, 3η με ενός μήνα και έκπτωση του αναδόχου, με δυνατότητα κοινής επαναδειγματοληψίας ύστερα από ειδοποίηση μόλις μιας ώρας. Στην Περίπτωση 8 απαιτείται ρητά η μονάδα να είναι νέας κατασκευής με 12μηνη εγγύηση καλής λειτουργίας και γραπτή βεβαίωση επάρκειας όλων των συνοδών ηλεκτρικών/υδραυλικών εγκαταστάσεων πριν τεθεί σε λειτουργία. Η ανανεωμένη σύμβαση της Περίπτωσης 5 το 2026 είναι η μόνη που καλύπτει με μία υπογραφή δύο εντελώς διαφορετικές τοποθεσίες ως συνδυαστικό έργο. Η Περίπτωση 2 περιλαμβάνει ρητή ρήτρα «σταθερότητας τιμών» – καμία αναθεώρηση τιμής μονάδας καθ’ όλη τη διάρκεια.

Το κενό στην περιβαλλοντική προστασία της άλμης

Στις ίδιες τις συμβάσεις λειτουργίας, μίσθωσης και αγοράς, η άλμη (το συμπυκνωμένο αλμυρό απόβλητο) αναφέρεται μόνο ως τεχνικό στοιχείο της διαδικασίας: υπάρχει σύστημα ανάκτησης ενέργειας από το ρεύμα άλμης, όργανα που καταγράφουν την παροχή απορριπτόμενης άλμης, και αγωγοί που τη μεταφέρουν «μέχρι το σημείο διάθεσης». Καμία από τις συμβάσεις όμως δεν καθορίζει η ίδια όρια αραίωσης, ελάχιστη απόσταση από ευαίσθητους βιοτόπους (όπως λιβάδια ποσειδωνίας) ή υποχρέωση παρακολούθησης του βυθού.

Αυτό δεν σημαίνει απουσία ελέγχου, απλώς ότι γίνεται αλλού: εντοπίστηκαν δύο ξεχωριστές συμβάσεις που το επιβεβαιώνουν – η Περίπτωση 18 (νησί Κυκλάδων), για κατάρτιση φακέλου αδειοδοτήσεων που περιλαμβάνει ρητά Περιβαλλοντική Αδειοδότηση (Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις) από την Περιφέρεια, και η Περίπτωση 19 (νησί Βορείων Σποράδων), μια αμιγώς περιβαλλοντική μελέτη (ΕΟΑ/ΜΠΕ) ανατεθειμένη ειδικά για συγκεκριμένη τοποθεσία. Και οι δύο όμως είναι απλώς η ανάθεση εκπόνησης της μελέτης σε μελετητή – το περιεχόμενο των ίδιων των περιβαλλοντικών όρων δεν περιλαμβάνεται στον φάκελο συμβάσεων λειτουργίας που εξετάστηκε.

Το εύρημα-κλειδί: το όριο των 30.000 ευρώ

Το πιο συστημικό εύρημα της ανάλυσης αφορά όχι το ύψος αλλά τη συχνότητα με την οποία ορισμένες συμβάσεις προσγειώνονται ακριβώς στο όριο της απευθείας ανάθεσης χωρίς διαγωνισμό. Σύμφωνα με το άρθρο 118 του Ν.4412/2016, όπως ισχύει, οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να προχωρήσουν σε απευθείας ανάθεση προμηθειών και υπηρεσιών εκτιμώμενης αξίας έως 30.000 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, με ελάχιστες διατυπώσεις.

Στο δείγμα εντοπίστηκαν τουλάχιστον έξι συμβάσεις λειτουργίας/συντήρησης, σε διαφορετικούς Δήμους και διαφορετικά έτη, με τελικό ποσό μόλις κάτω από αυτό το όριο:

Το όριο των 30.000 ευρώ υπάρχει ακριβώς για να επιτρέπει γρήγορες, χαμηλού κόστους αναθέσεις σε μικρά έργα, και δεν υποδηλώνει από μόνο του παρατυπία. Η συστηματικότητα όμως με την οποία διαφορετικοί Δήμοι, σε διαφορετικές χρονιές, καταλήγουν με τελικό τίμημα ελαφρώς κάτω από το ίδιο ακριβές όριο είναι το είδος του μοτίβου που δικαιολογεί περαιτέρω δημοσιογραφική και θεσμική προσοχή – είτε πρόκειται για συγκυρία, είτε για συνειδητή διαμόρφωση του αντικειμένου της σύμβασης ώστε να αποφευχθεί η διαγωνιστική διαδικασία.

Οδηγίες προς τις αναθέτουσες αρχές των Δήμων

Με βάση τα παραπάνω ευρήματα, οι ακόλουθες παρατηρήσεις απευθύνονται στις αναθέτουσες αρχές που διαχειρίζονται συμβάσεις αφαλάτωσης. Δεν αποτελούν νομική συμβουλή, αλλά πρακτικές παρατηρήσεις που προκύπτουν από τη συγκριτική ανάλυση.

Τεκμηριώστε το πραγματικό αντικείμενο πριν τον καθορισμό του προϋπολογισμού. Εντοπίστηκαν συμβάσεις όπου ο τίτλος του διαγωνισμού δεν αντιστοιχούσε στο περιεχόμενο της ανάθεσης (π.χ. σύμβαση με τίτλο «προμήθεια μεμβρανών» που αφορούσε στην πραγματικότητα αντλίες χημικών), κάτι που δυσχεραίνει τον έλεγχο και τη σύγκριση τιμών από τρίτους.

Αποφύγετε τη διαμόρφωση προϋπολογισμών ακριβώς στο όριο των 30.000 ευρώ όταν το πραγματικό αντικείμενο δικαιολογεί μεγαλύτερο εύρος εργασιών. Όπου το αντικείμενο είναι επαναλαμβανόμενο και προβλέψιμο (όπως η ετήσια συντήρηση μιας συγκεκριμένης μονάδας), εξετάστε πολυετείς συμβάσεις ή διαγωνιστικές διαδικασίες που επιτρέπουν σύγκριση προσφορών, αντί για διαδοχικές ετήσιες απευθείας αναθέσεις.

Εξετάστε συνεργασίες μεταξύ όμορων Δήμων για την προμήθεια αναλωσίμων και ανταλλακτικών (μεμβράνες, χημικά, αισθητήρες). Η ανάλυση έδειξε ότι μικρά, μεμονωμένα νησιά πληρώνουν σημαντικά περισσότερο ανά κυβικό δυναμικότητας από μεγαλύτερες μονάδες σε κάθε τύπο σύμβασης – η από κοινού προμήθεια θα μπορούσε να βελτιώσει τη διαπραγματευτική τους θέση.

Απαιτήστε ρητή αναφορά στην περιβαλλοντική αδειοδότηση της διάθεσης άλμης μέσα στο ίδιο το κείμενο της σύμβασης λειτουργίας/μίσθωσης – όχι μόνο ως ξεχωριστή διοικητική διαδικασία. Η παραπομπή στους συγκεκριμένους όρους της Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΠΠΔ) ή της ΜΠΕ ενισχύει τη δυνατότητα ελέγχου συμμόρφωσης από τον ίδιο τον Δήμο.

Μην θεωρείτε αυτονόητο ότι η μίσθωση καλύπτει τα πάντα. Η Περίπτωση 8, όπου πληρώθηκε ξεχωριστή σύμβαση συντήρησης για μισθωμένη μονάδα, δείχνει ότι αξίζει να διευκρινίζεται ρητά στο κείμενο της αρχικής μίσθωσης τι ακριβώς καλύπτεται και τι όχι, ώστε να αποφεύγεται διπλή χρέωση.

Υιοθετήστε τυποποιημένη, διαβαθμισμένη ρήτρα ποιότητας νερού αντίστοιχη με αυτήν της Περίπτωσης 9 (κλιμακωτές κυρώσεις ανάλογα με τον αριθμό παραβάσεων εντός συγκεκριμένου διαστήματος) ως ελάχιστο πρότυπο σε κάθε νέα σύμβαση μίσθωσης ή λειτουργίας, ανεξαρτήτως μεγέθους Δήμου.

Συγκρίνετε το κόστος ανά κυβικό πριν την ανανέωση οποιασδήποτε σύμβασης. Οι ενδεικτικές τιμές αναφοράς που προκύπτουν από αυτή την ανάλυση -περίπου 0,70-0,90 €/κυβικό χωρίς ΦΠΑ για λειτουργία-συντήρηση υφιστάμενης μεγάλης μονάδας, 1,25-1,70 €/κυβικό για μίσθωση με ενσωματωμένο εξοπλισμό, και 590-2.000 €/κυβικό δυναμικότητας για αγορά νέου εξοπλισμού- μπορούν να χρησιμεύσουν ως σημείο αναφοράς για τον έλεγχο προσφορών, λαμβάνοντας πάντα υπόψη ότι το μέγεθος και η απομόνωση της μονάδας επηρεάζουν σημαντικά την τιμή.

Η ανάλυση βασίστηκε σε δημόσια αναρτημένα έγγραφα στη Διαύγεια. Τα ποσά αναφέρονται όπως δηλώνονται στα ίδια τα συμβατικά κείμενα· όπου εντοπίστηκαν ασάφειες ή αντικρουόμενα στοιχεία μεταξύ διαφορετικών σημείων του ίδιου εγγράφου, αυτό σημειώνεται στο αντίστοιχο σημείο του κειμένου. Οι αναθέτουσες αρχές δεν κατονομάζονται σκόπιμα· τα στοιχεία παραμένουν διαθέσιμα από τις πρωτότυπες δημόσιες αναρτήσεις στη Διαύγεια.

Δείτε εδώ προηγούμενες έρευνες της pyxida-ota.gr